نوشته‌ها

نمونه ای از طراحی نورپردازی به وسیله طیف نور سفید گرم که اثر روانشناسی خاصی دارد.

روانشناسی طیف نور سفید

روانشناسی رنگ سفید

نور سفید ، صداقت بی آلایش

نور سفید نشان گر بی آلایشی است.سپید رنگی است که کمتر از هر رنگ نور دیگری تحت تاثیر فیلتراسیون و تغییر فرم قرار گرفته است (مراد بعد روانی است).سپید نماینده صلح ، معنویت ، آزادی و وسعت است.اعمال رنگ سفید بر یک المان می تواند به آن روح آزادی و آزادگی را تزریق نماید.سفید در واقع متشکل از تمام رنگ ها ، یا حداقل رنگ های مکمل است.لذا دارای مفهوم هم رنگی ، وجودت و پرهیز از تفرقه است.

در حالت کلی نور سپید را به سه دسته تقسیم می کنند:

طیف رنگ و محدوده نور سفید

طیف رنگ و محدوده نور سفید

– سپید سرد : که به واقع سپیدی است که دارای طیف نور سرد بیشتری است.البته نباید دمای رنگ نور را با سردی و گرمی نور اشتباه گرفت ، چرا که گرما و سرمای نور تنها نشان دهنده بعد روانی آن است.سپید سرد درخشش بیشتری را القاء می کند و از دور بیشتر دیده می شود.سپید سرد بیشتر به رنگ نور ستارگان و ماه نزدیک است ، لذا بیشتر از هر رنگی در تولید افکت سقف و کف ستاره مورد استفاده قرار می گیرد.سپید سرد را جوانان بیشتر می پسندند. در چراغ های مه شکن از آن استفاده می کنند و نور لامپ های زنون دارای این طیف رنگ می باشد.رنگ سفید سرد در مهندسی روشنایی نقش یک سرد کننده روانی و القاء کننده حس سرما را ایفا می کند.در طب سنتی نیز تکید می شود که فردی که دارای مزاج گرم می باشد بیشتر در معرض این طیف از طیف سپید قرار بگیرد.در فصول گرم نیز استفاده از این نور در روشنایی محیط توصیه می شود.این طیف از نور سپید دارای دمای رنگی بیشتر از 6700 درجه کلوین است.استفاده از این طیف رنگ نور در روشنایی فروشگاه ها باعث می شود اجسام دارای رنگ سرد جلای بیشتری پیدا کنند.

نمونه طراحی نورپردازی به وسیه نور سفید سرد و نور آبی

نمونه طراحی نورپردازی به وسیه نور سفید سرد و نور آبی

-سپید خالص و نور روز : که بیان کننده رنگ نور سفید متعادل است.این طیف از سفید در حوالی دمای رنگ 6700 درجه کلوین واقع شده است.تعادل این رنگ از سفید استفاده از آن را برای روشنایی مکان های عمومی (که از هر قشر جامعه در آن حضور دارند) ، نورپردازی با مفاهیم آزادی ، یک رنگی و مفاهیم مشابه و فروشگاه های عمومی مناسب می کند.

-سپید گرم : که بیان کننده نور سفیدی است که دارای مقادیری از رنگ قرمز و کمی سبز می باشد،همانند نور ناشی از چراغ های جلوی اکثر اتومبیل ها یا نور یک شمع.سپید گرم در نورپردازی استفاده بسیار زیادی دارد.این رنگ از نور سپید باعث ایجاد جلوه ای طلاگونه در تقابل با رنگ های سرد می شود.سپید گرم گرمایی متعادل و دلنشین را ایجاد می کند که به وسیله اکثر مخاطبان قابل پذیرش باشد.سپید گرم در مهندسی روشنایی برای افزایش گرمای روانی مورد استفاده قرار می گیرد.این رنگ از نور برای کسانی که دارای طبع سرد هستند ، یا در زمستان ها توصیه می شود.استفاده از این رنگ در روشنایی باعث ایجاد حس شکوه و قدمت می گردد.دمای رنگ این نور زیر 6700 درجه کلوین است.

روشنایی توسط نور سفید گرم

روشنایی توسط نور سفید گرم

نمونه ای از طراحی نورپردازی به وسیله طیف نور سفید گرم که اثر روانشناسی خاصی دارد.

نمونه ای از طراحی نورپردازی به وسیله طیف نور سفید گرم

مقایسه دمای رنگ نور سه منبع نور رایج 550 کلوین-3500 کلوین-2700 کاوین

دمای رنگ نور یا CCT

دمای رنگ نور یا CCT

همانطور که قبلا در مباحث مربوط به CRI گفته بودیم ، منابع نوری متفاوت ساخته دست بشر را با منبع نور طبیعی هستی ، یعنی خورشید می سنجند. حتما می دانید که در دنیای طبیعت ، ستارگانی که از خود نور سفید ساطع می کنند ، با رسیدن به یک دمای خاص ، نوری با رنگ خاص تولید می کنند.به عنوان مثال یک کوتوله سرخ ، به علت وجود دمای پایین ، تولید نور قرمز می نماید.از آن طرف کوآزار ها و ستارگان غول آسا،از خود نوری با طیف نوری آبی ساطع می نمایند.برای درک بهتر این مطلب ، بهتر است مثالی ملموس تر بزنیم. هنگامی که یک جسم تیره (که به خودی خود نوری ساطع نمی نماید) ، به یک دمای خاص برسد ، از خود نور ساطع می نماید.مثلا یک آهن داغ بر روی شعله ، رنگی قرمز رنگ به خود می گیرد.با بالا بردن دما،رنگ این جسم به رنگی زرد رنگ تغییر می نماید.با افزایش این دما (مثل دمای یک لامپ هالوژن) ، این نور به سفید متمایل می شود ، با بالاتر بردن این دما (مثل ستارگان غول آسا) این رنگ به رنگ آبی متمایل می شود.

نمودار دمای رنگ نور

نمودار دمای رنگ نور

تفاوت دمای رنگ نور ، با گرمای رنگ در معماری و نقاشی:

CCT که به واقع ، مخفف کلمه Correlated Color Temperature است.این مقدار بر اساس درجه کلوین (Kelvin) محاسبه می شود.این عدد بیانگر مشخصه دمایی یک منبع نور است.چرا که انسان های متفاوت ، تمایلاتی متفاوت به رنگ های متفاوت دارند.مثلا کسی که طبع سرد دارد ، در یک اتاق با دمای رنگ نور پایین احساس بهتری خواهد داشت.البته باید توجه داشته باشید ، که مفهوم دمای رنگ نور ، کاملا متفاوت با گرمای رنگ در نقاشی و معماری دارند.در معماری و نقاشی ، رنگ های طیف قرمز به عنوان رنگ گرم (به دلیل تشابه به آتش) و رنگ های طیف آبی به عنوان رنگ سرد (به دلیل شباهت به آب و آسمان) شناخته می شوند ، ولی در اینجا معیار تعیین دمای رنگ نور ، شباهت آن به یک جسم سیاه نورافشان است ، که در اینجا اجسام سرد (مثل آهن گداخته) دارای طیف قرمز ، و اجسام گرم (همچون ستارگان غول آسا) دارای طیف آبی رنگ هستند.

شیوه محاسبه دمای رنگ نور منابع نوری متفاوت:

در مقالات دیگر توضیح دادیم که در منابع نور مصنوعی ، روش های مختلفی برای تولید نور وجود دارد ، به عنوان مثال ، در منابع نوری التهابی ، این نور با التهاب یک جسم ایجاد می شود (مانند آن چه در ستارگان رخ می دهد) ، لذا دمای نور این منابع ، به واقع دمای جسم ساطع کننده نور است.در نقطه مقابل ، منابع نور سفیدی را داریم که به جای تولید نور با اعمال گرما ، از روش هایی همچون تخلیه الکتریکی استفاده می نمایند.در این منابع ، برای محاسبه دمای رنگ نور (CCT) ، نزدیک ترین رنگ از منابع نوری التهابی به آنها را پیدا نموده ، و دمای آن را به عنوان دمای رنگ نور انتخاب می نمایند.

نکته : برای محاسبه این مقداریا آشنایی با دمای رنگ نور،می توانید از نرم افزار مدل واحد های روشنایی ، ساخت معماری نور کهربا استفاده نمایید.

 

جدول مقایسه مقادیر دمای رنگ نور منابع نوری مختلف

مقایسه دمای رنگ نور سه منبع نور رایج 550 کلوین-3500 کلوین-2700 کاوین

مقایسه دمای رنگ نور سه منبع نور رایج
550 کلوین-3500 کلوین-2700 کاوین

دمای رنگ نور

منبع نور

1,700 K شعله کبریت
1,850 K شعله شمع ، طلوع و غروب خورشید
2,700–3,300 K لامپ التهابی
3,000 K لامپ فلورسنت فشرده سفید ملایم
3,200 K لامپ های مخصوص استودیو
3,350 K لامپ های CP استودیو
4,100–4,150 K نور مهتاب ، لامپ زنون
5,000 K نور افقی خورشید
5,000 K لامپ فلورسنت/فلورسنت فشرده ، نور روز
5,500–6,000 K نور عمودی خورشید ، فلاش الکترونیکی
6,500 K نور روز
6,500–9,300 K صفحه های LCD و لامپ CRT

 

 

 

 

 

 

 

یک شبیه سازی کامپیوتری،رنگ نور (255و90و6) است،سوختگی فعال است.می بینید که در قسمت میانه تصویر ، رنگ ناچیز آبی مخلوط در رنگ اصلی ، دچار سوزش می شود و رنگ سفید حاصل می شود

بررسی تاثیر نور و روشنایی بر روی چشم انسان

بررسی تاثیر نور و روشنایی بر روی چشم انسان

تاثیر نور بر روی چشم بشر را می توان از دو منظر مورد بررسی قرار داد :

– تاثیر شدت نور بر روی چشم بشر

-تاثیر رنگهای مختلف طیف نور مرئی بر روی چشم

در زیر به بررسی هر یک از این تاثیرات می پردازیم

تاثیر شدت نور بر روی چشم انسان :

قسمت حساس چشم بشر از سلول های مخروطی شکل ساخته شده است.این سلول های مخروطی شکل دارای دو نوع کلی هستند،سلول های حساس به شدت نور ، که شدت نور را به صورت سیاه و سفید اندازه گیری می کنند ، و سلول های حساس به رنگ.

اگر دقت کرده باشید هنگامی که در تاریکی شب چشمان خود را باز می کنیم ، تصویری سیاه و سفید از دنیای اطراف خود می بینیم.این اتفاق به این علت است ، که سنسورهای سیاه و سفید چشم در نور کم حساس تر از سنسورهای رنگی هستند ، اما با افزایش شدت نور ، رفته رفته جزئیات رنگی محیط اطراف نیز نمایان می شوند.

مسئله دیگری که در رابطه با شدت نور باید بررسی شود،تاثیر شدت نور زیاد بر چشم است.سنسورهای چشم نیز مانند سنسورهای دیگر مادی ، مقدار حداکثری برای حساسیت خود دارند ، به این ترتیب که چنانچه شدت نور بیشتر از این حد شود،چشم دیگر قادر به تشخیص مقدار نور نخواهد بود.این اتفاق در سنسورهای مصنوعی نور ، همچون نگاتیو های عکاسی و سنسورهای دیجیتال نیز رخ می دهد.در این صورت سنسورهای نور اشباع می شوند، و این عمل به اصطلاح سوزش یا Burn نامیده می شود.این سوزش باعث می شود که رنگ نور به اشتباه سفید تر از رنگ واقعی دیده شود ، یعنی مثلا یک نور به رنگ نارنجی ، به رنگ زرد دیده شود (ترکیب حداکثر دو رنگ سازنده رنگ اصلی که سبز و قرمز هستند(به مقاله ترکیب رنگ نور مراجعه کنید))، و یا اگر این سوزش برای رنگ دارای سه رنگ اصلی اتفاق بیافتد ، در نهایت به رنگ سفید دیده می شود (ترکیب حداکثر سه رنگ اصلی سبز ، آبی و قرمز) چرا که به واقع سنسور تمام سه رنگ را به مقدار حداکثر آنها که 100 در صد است می بیند).در زیر می توانید چند مثال از دنیای واقعی و دنیای گرافیک کامپیوتری ملاحظه نمایید:

اجرای نورپردازی المان میدان راه آهن مشهد

اجرای نورپردازی المان میدان راه آهن مشهد

یک شبیه سازی کامپیوتری،رنگ نور (255و90و0) است

یک شبیه سازی کامپیوتری،رنگ نور (255و90و0) است،سوختگی غیر فعال است.تصویر به شدت غیر واقعی به نظر می رسد.

یک شبیه سازی کامپیوتری،رنگ نور (255و90و0) است

یک شبیه سازی کامپیوتری،رنگ نور (255و90و0) است،سوختگی فعال است.می بینید که در قسمت میانه تصویر ، سوختگی رنگ باعث ایجاد رنگ زرد شده است

یک شبیه سازی کامپیوتری،رنگ نور (255و90و6) است،سوختگی فعال است.می بینید که در قسمت میانه تصویر ، رنگ ناچیز آبی مخلوط در رنگ اصلی ، دچار سوزش می شود و رنگ سفید حاصل می شود

یک شبیه سازی کامپیوتری،رنگ نور (255و90و6) است،سوختگی فعال است.می بینید که در قسمت میانه تصویر ، رنگ ناچیز آبی مخلوط در رنگ اصلی ، دچار سوزش می شود و رنگ سفید حاصل می شود

تاثیر رنگ های مختلف نور بر روی چشم:

در مورد این موضوع در دو مقاله دیگر توضیح داده ایم ، در این جا به اختصار منحنی پاسخ چشم انسان به رنگ های مختلف طیف نور را قرار می دهیم.

اسپکتروم نور مرئی

اسپکتروم نور مرئی

طراحی نورپردازی آبنمای دانشگاه خیام

روانشناسی نور فیروزه ای رنگ

روانشناسی رنگ فیروزه ای

نور فیروزه ای ، سرمای نور سبز

طیف نور فیروزه ای

طیف نور فیروزه ای

پس از رنگ سبز که رنگی اصلی است ، به رنگ نیمه اصلی فیروزه ای (Cyan) می رسیم.نور فیروزه ای را به واقع باید نزدیک ترین نور به رنگ آسمان دانست.از این رو نور فیروزه ای در ذهن احساس رها بودن را القا می کند.

رنگ فیروزه ای سرد تر از رنگ سبز است.لذا آرامشی که ایجاد می کند دارای سکون بیشتری می باشد.این رنگ خستگی را از ذهن می زداید و باعث ایجاد نشاط می گردد.معمولا کمتر کسی پیدا می شود که با این رنگ مشکل داشته باشد ، چرا که این رنگ رنگی فطری و پذیرفته شده است.

از کاربرد های مناسب این رنگ می توان به کاربرد در آب نما ها اشاره کرد.استفاده از این رنگ در آب نما ها باعث ایجاد جلا و طراوت در آب نما می گردد.

طراحی نورپردازی آبنمای دانشگاه خیام

طراحی نورپردازی آبنمای دانشگاه خیام

نور فیروزه ای نزدیکی زیادی به رنگ سفید دارد،هم چنان که می بینیم در دماهای بسیار زیاد از ستارگان چنین نوری ساطع می شود.این نور نور خسته کننده ای نیست و می توان بیشتر از آن در نورپردازی و به عنوان رنگ نور غالب استفاده کرد،هر چند که استفاده صد در صد از آن نیز عوارض نا مطلوبی دارد.

این رنگ نور در بعضی از منابع نوری ال ای دی به صورت طبیعی ایجاد می گردد.هرچند در ایران کمتر می توان این رنگ led را دید.در غیر این صورت می توان از ترکیب نورهای سبز و آبی بهره برد.این ترکیب به علت نزدیک بودن مشخه فرکانسی این دو نور به خوبی صورت می پذیرد.

نمونه نورپردازی درخت

خطرات نور مصنوعی برای درختان و گیاهان

آیا روشنایی در شب باعث آسیب به درختان می شود؟

 نویسنده :  William R. Chaney
دانشکده جنگلداری و منابع طبیعی ، دانشگاه  پوردو ، لافایته غربی
ترجمه شده توسط علی توانایی جبارزاده، مشهد مقدس

 

استفاده بیش از اندازه از نور در شب به عنوان یک آلودگی با اثرات بالقوه بر روی بعضی از درختان شناخته می شود.البته اثر نور اضافی بر روی درختان پیچیده است.درک پاسخ زخت یه عواملی همچون نوع لامپی که مورد استفاده قرار می گیرد ، طیف طول موج ساطع شده از منبع ، شدت نور پرتو ها و اثر نور بر بعضی از فعالیت های بیولوژیکی خاص ارتباط دارد.

آلودگی نوری :

قبل از استفاده وسیع از روشنایی توسط انرژی الکتریسیته در محیط های بیرون ساختمان ، آسمان شب دورنمای خیره کننده از هزاران هزار ستاره بود که در آسمان صاف و بدون نور ماه به خوبی دیده می شد.اما با افزایش روشنایی که به منظور تامین امنیت ، ایمنی ، تبلیغات و زیباسازی صورت می گرفت ، آلودگی نور رشد چشم گیری داشت به طوری که تبدیل به یک مسئله آزار دهنده شد.امروز زمین ما در پوششی از غبار نوری که شفق نامیده می شود قرار گرفته که بر اثر بازتاب روشنایی مصنوعی توسط قطرات آب موجود در هوا و ذرات گرد و غبار ایجاد می شود و باعث کدر شدن بخش عظیمی از دورنمای فلک می گردد.در نتیجه در شرایط کنونی 25 درثد از ما دیگر نمی توانیم راه شیری را مشاهده کنیم.بیشتر منابع نور مصنوعی ایجاد شده بیش از حد روشن هستند و یا اینکه به خوبی جهت دهینشده اند و در نتیجه اثرات منفی ایجاد می نمایند.

یکی از اثرات مضر روشنایی بیش از حد در شب هدرروی آشکار انرژی و صدمات زیست محیطی مربوط به تولید انرژی الکتریکی شامل استخراج معدن،سوراخ کاری ، پالایش ، سوخت و دفع مواد زاید است. به عنوان نمونه ، برآورد شده که 30 % انرژی الکتریکی تولید شده برای روشنایی محوطه های بیرونی به راحتی بر اثر اشتباه در جهت دهی  به هدر می رود.موسسه بین المللی آسمان تیره برآورد کرده است که این انرژی الکتریکی هدر رفته سالانه 5/1 بیلیون دلار هزینه می برد و باعث تولید 12 میلیون تن دی اکسید کربن می گردد. بسیاری از بزرگراه ها و مناطق دارای ترافیک بالا بیش از اندازه روشن هستند ، به صورتی که دید به علت درخششناشی از نقص صفحات پوشاننده منبع نوری کاهش می یابد.یکی دیگر از اثرات منفی این است که سیکل سالیانه رشد و بازسازی در درختان که توسط طول روز کنترل می شود می تواند به صورت بالقوه به وسیله نور اضفی در شب تغییر کند.

طیف طول موج مرئی نسبت به طیف کلی نور

طیف طول موج مرئی نسبت به طیف کلی نور

برای درک اثرات بالقوه نورپردازی در شب بر روی درختان این مسئله اهمیت دارد که با طبیعت طیف طول موج وسیع انرژی تابشی که درخت در معرض آنها قرار می گیرد آشنا شد.طیف طول موج الکترومغناطیسی مربوط می شود به تمام انرژی های تابشی که به صورت موجی از جایی به جای دیگر منتقل می شوند ، از کسری از نانومتر گرفته تا کیلومترها.برای روشن نمودن موضوع ، قسمت های مختلف طیف موج الکترومغناطیسی در (شکل 1) به صورت پیوسته نشان داده شده اند :

هر قسمت از این طیف موجی نقش های مهمی در فعالیت های سیاره زیستی ما ایفا می نماید.برای بررسی اثرات  روشنایی در شب ،قسمت های مرئی و مادون قسمت از این طیف اهمیت بیشتری دارندنور مرئی بین 380 تا 760 نانومتر در این طیف قرار دارد.این بخش باریک از پرتوها به این دلیل بسیار اهمیت دارد که همان قسمتی است که چشمان ما می تواند آن را حس کند و عمال اساسی برای دیدن اجسام است ، و همچنین برای فوتوسنتز و فرآیندهایی که رشد و توسعه گیاهان را کنترل می کنند ضروری است.مجموع طول پرتوهای محسوس تولید نور سفید می کنند اما می توان آن را به طیفی از رنگ های مختلف تقسیم کرد.طیف پرتوهای مادون قرمز (760-1،000،000 نانومتر) که ما آن را به صورت گرما حس می کنیم.این طیف موج ، شامل طول موج هایی است که با افزایش گازهای به اصطلاح گلخانه ایدر جو زمین جذب می شوند و باعث افزایش دمای هوا می گردند ، که باعث ایجاد پدیده گرمایش سراسری می گردد.اگر چه این پرتوها توسط چشم ما قابل رویت نیستند ، اما طول موج های مادون قرمز از لحاظ بیولوژیکی به اندازه قسمت مرئی از طیف موج الکترومغناطیسی اهمیت دارد.

درختان و پرتوهای الکترومغناطیسی :

درختان برای رشد و پیشرفت طبیعی خود به سه جنبه از پرتوهای مغناطیسی وابسته هستند: کیفیت نور (طول موج یا رنگ) ، شدت نور (روشنایی) و مدت زمان تابش در طول یک شبانه روز (دوره نور) . تا زمانی که شدت نور ،طول موج نور و مدت زمان تابش مورد نیاز آن تامین شود ، برای درخت  ملموس نیست که پرتوها از خورشید باشد یا منابع نوری مصنوعی .دو فعالیت مهم بیولوژیکی و طول موج های مورد نیاز برای آن ها عبارت اند از : 1) فوتوسنتز که نیاز به طیف آبی قابل رویت (400 تا 450 نانومتر) و قرمز (625 تا 700 نانومتر) دارد و 2) پاسخ به طول روز که نیاز به طیف قرمز مرئی(625 تا 760 نانومتر) و مادون قرمز  (765 تا 850) نانومتر دارد.نقش نور در فوتوسنتز و تبدیل این انرژی تابشی به شکل شیمیایی در درون شکر که برای  درختان قابل استفاده است به خوبی شناخته شده است.نقش طول روز یا پاسخ به طول روز در فعالیت های رشد و بازسازی ممکن است کمتر درک شده باشد.

به صورت نسبی شدت نور زیاد 1000 میکروانیشتین بر متر مربع بر ثانیه(میکرو انیشتین بر متر مربع بر ثانیه ) برای فوتوسنتز در بیشتر درختان کافی است ( 200میکرو انیشتین بر متر مربع بر ثانیه برای درختان سازگار به سایه) ، در حالی که پاسخ به طول روز ممکن است با شدت نوری   به کوچکی 60/0 تا 3 میکرو انیشتین بر متر مربع بر ثانیه القاء شود ، و این تنها جزئی از مقداری است که برای فوتوسنتز مورد نیاز است.به عنوان مرجع ، نور داخل اتاق کافی برای مطالعه حدود 6/4 و نور ماه کامل حدود 004/0 میکرو انیشتین بر متر مربع بر ثانیه است. لامپ 100 وات التهابی  حدود 5 میکرو انیشتین بر متر مربع بر ثانیه را در 5/1 متری فراهم می کند و یک لامپ 150 وات فلورسنت با نور سرد حدود 17 میکرو انیشتین بر متر مربع بر ثانیه در همان فاصله فراهم می کند.

از حوالی سالهای 1940 مشخص شد که این مدت تاریکی بدون وقفه در طول یک شبانه روز است که فعالیت های رشد همانند نهفتگی ، رشد شاخه ها و شکوفه دادن درختان را کنترل می کند.رنگدانه ای برگشت پذیر که فوتوکوم نامیده می شود این قابلت را دارد که طول دوره روز و شب را با جذب پرتوهای یکی از  حوزه های قرمز یا مادون قرمز متوجه شود.حتی یک فلش لحظه ای از نور در طول دوره تاریکی کافی است تا وضعیتی فیزیولوژیکی را به عنوان شب کوتاه یا به صورت معکوس روز طولانی را القاء کند.

درختان هم همانند گیاهان دیگر بسته به پاسخشان به طول روز به سه رده کوتاه روز ، بلند روز و خنثی روز دسته بندی می شوند.درختان کوتاه روز در اواخر تابستان که طول روز کوتاه می شود شروع به شکوفه دهی می کنند و وارد دوره نهفتگی می شوند.درختان بلند روز در اوایل تابستان شروع به شکوفه دهی می کنند و رشد گیاهی خود را تا زمانی که روزها در زمستان کوتاه شوند  ادامه می دهند.درختان خنثی روز به هیچ وجه توسط طول روز تحت تاثیر قرار نمی گیرند.طول دوره نور همچنین می تواند بر روی شکل برگ ها ، کرکی بودن سطح (رویش کرک) ، زمان ریزش پاییزی و پیشروی ریشه ها به خوبی شروع و پایان دوره نهفتگی شکوفه ها تاثیر بگذارد.بعضی از انواع نورپردازی در شب ممکن است طول روز طبیعی را تغییر دهد و در نتیجه این فرآیندها را آشفته کند.

تاثیرات روشنایی شب بر روی درختان :

از مباحث فوق باید مشخص شده باشد که اکثر روشنایی ها در شب شدت کافی برای اثر بر فوتوسنتز را ندارند ، اما ممکن است بر روی درختانی که به طول روز حساس هستند تاثیر بگذارد.نورهای مصنوعی ، به خصوص از منابعی که از خود طیف موج قرمز تا مادون قرمز ساطع می کنند ، باعث افزایش طول روز و تغییر در الگوی شکوفه دهی و مهم تر از آن تاثیر در ادامه رشد درخت و پیرو آن بازداری از ایجاد نهفتگی -که باعث مقاومت در برابر سختی های زمستان می گردد – می شود.درختان جوان تر به دلیل تمایل و توانایی در رشد بیشتر (معمولاً) به دلیل رشد مازاد ناشی از نور مصنوعی بیشتر از درختان بالغ تحت تاثیر آسیب های سرما قرار می گیرند.

روشنایی پیوسته که متاسفانه رواج بیشتری هم دارد ، به صورت بالقوه حتی بیشتر از نورهایی که در اواخر شب خاموش می شوند صدمه وارد می کند.برگهای درختانی که تحت نور پیوسته رشد می کنند ممکن است از نظر سایز بزرگ تر و در طول فصل رشد حساس تر به  آلودگی هوا و سختی آب باشند ، چرا که منافذ جذبیآنها برای مدت بیشتری باز می ماند.تفاوت زیادی در حساسیت درختان به نور مصنوعی هست (جدول شماره 1).درختان بسیار حساس می بایست از مناطقی که دارای نور شدیدتری که مملو از طول موج های قرمز و مادون قرمز است  هستند دور نگه داشته شوند.

جدول شماره 1 ) حساسیت درختان مختلف به نور مصنوعی :

زیاد متوسط کم
Acer ginnala (Amur maple) Acer nigrum (Black maple) Fagus sylvatica (European beech)
Acer negundo (Boxelder) Acer palmatum (Japanese maple) Fraxinus americana (White ash)
Acer platanoides (Norway maple) Acer rubrum (Red maple) Fraxinus nigra (Black ash)
Betula alleghaniensis (Yellow birch) Acer saccharum (Sugar maple) Fraxinus pennsylvanica (Green ash)
Betula lenta (Sweet birch) Cercis canadensis (Redbud) Fraxinus quadrangulata (Blue ash)
Betula nigra (River birch) Cornus sanquinea (Bloodtwig dogwood) Ginkgo biloba (Ginkgo)
Betula papyrifera (Paper birch) Gleditsia triacanthos (Honeylocust) Ilex opaca (American holly)
Betula pendula (European white birch) Ostrya virginiana (Ironwood) Liquidamber styraciflua (Sweetgum)
Betula populifolia (Gray birch) Phellodendron amurense (Corktree) Magnolia grandiflora (Southern magnolia)
Carpinus caroliniana (Hornbeam) Quercus alba (White oak) Malus sargenti (Sargent’s crabapple)
Catalpa bignonioides (Southern catalpa) Quercus rubra (Red oak) Picea engelmanni (Engelmann spruce)
Catalpa speciosa (Northern catalpa) Quercus montana (Rock chestnut oak) Picea glauca (White spruce)
Cornus florida (Flowering dogwood) Quercus stellata (Post oak) Picea glauca densata (Black Hills spruce)
Cornus sericea (Redosier dogwood) Sophora japonica (Japanese pagoda tree) Picea mariana (Black spruce)
Fagus grandifolia (American beech) Tilia cordata (Littleleaf linden) Picea pungens (Colorado blue spruce)
Liriodendron tulipifera (Tuliptree) Pinus banksiana (Jack pine)
Platanus hybrida (London planetree) Pinus flexilis (Limber pine)
Platanus occidentalis (Sycamore) Pinus nigra (Austrian pine)
Populus deltoids (Cottonwood) Pinus ponderosa (Ponderosa pine)
Populus tremuloides (Quaking aspen) Pinus resinosa (Red pine)
Robinia pseudoacacia (Black locust) Pinus rigida (Pitch pine)
Tsuga canadensis (Hemlock) Pinus strobus (White pine)
Ulmus americana (American elm) Pyrus calleryana (Bradford pear)
Ulmus pumila (Siberian elm) Quercus palustris (Pin oak)
Zelkova serrata (Zelkova) Quercus phellos (Willow oak)

طیف رنگ تولید شده توسط منابع نوری متفاوت و تاثیرات آن ها بر روی درختان :

منابع نوری مختلف طیف های نوری متفاوتی از خود ساطع می کنند.یک نوع از لامپ ها نور بیشتری از یک طول موج خاص (رنگ) نسبت به منبع نوری دیگر ساطع می کند.به عنوان مثال ، نور فلورسنت دارای مقادیری بیشتری از طیف آبی نسبت به طیف قرمز است ، در حالی که نور ناشی از حباب های التهابی پرتوهای کمی از طیف آبی و در مقابل آن پرتوهای زیادی از طیف قرمز و مادون قرمز از خود ساطع می کنند.لامپ های بخار جیوه در حالت کلی طول موج های بنفش تا آبی ، و لامپ های متال هالاید رنگهای محدوده سبز تا نارنجی را از خود ساطع می کنند.لامپ های بخار سدیم پرفشار (HPS ) شدت زیادی از طیف قرمز و مادون قرمز را از خود ساطع می کنند. (جدول شماره 2).

جدول شماره 2 ) طول موج های ساطع شونده از انواع منابع نوری و اثرات بالفوه آنها بر روی فعالیت های بیولوژیک درختان :

اثرات بالقوره بر روی درختان طول موج های ساطع شده منبع نوری
کم آبی فرکانس بالا،قرمز فرکانس پایین فلورسنت
زیاد قرمز فرکانس بالا و مادون قرمز التهابی
کم بنفش تا آبی بخار جیوه
کم سبز تا نارنجی متال هالاید
زیاد مقدار قرمز زیاد + مادون قرمز بخار سدیم پرفشار
به نوع آن بستگی دارد به نوع آن بستگی دارد LED

در ابتدا برای روشنایی معابر بیشتر از لامپ های التهابی کم نور یا لامپ های فلورسنت پرنورتر ، بخار جیوه یا متال هالید استفاده می شد.علارغم این که این منابع نوری برای حشرات جذاب بودند ، اثر کمتری بر روی گیاهان داشتند ، چرا که به جز لامپ های التهابی که نسبتاً طیف موج یکسانی از همه طول موج ها را ساطع می کرد و در مقابل آن شدتی کمتر از آن داشتند که بر بیشتر درختان تاثیر بگذارند ، دیگر لامپ ها اغلب از خود طول موج های پایین تری از خود ساطع می کردند.در اواسط سالهای 1960 ، لامپ های بخار سدیم پر فشار به بهره برداری رسیدند  ،که شدت زیادی قابل توجهی از نور های حوزه قرمز و مادون قرمز از خود ساطع می کردند.صدمات زیادی به درختان در زمان استقبال گسترده از این نوع از منابع نوری مصنوعی گزارش شده است.

 

چه باید کرد ؟

هنگامی که منابع نوری مصنوعی ضروری هستند ، لامپ های بخار جیوه ، متال هالاید و یا فلورسنت می بایست در اولویت قرار گیرند.باید استفاده از لامپ های بخار سدیم پرفشار جلوگیری کرد و حتی لامپ های التهابی کم نور هم بهتر است به دلیل اثرات احتمالی آن ها بر روی برخی از درختان کنار گذاشته شوند.قاب ها می بایست به طوری پوشیده شوند که تمام نور تنظیم شده به سمت زمین بر روی پیاده رو ها و ماشین ها و دور از گیاهان تابیده شود تا اثر آلودگی نور و صدمه بر درختان را کاهش دهد.(شکل 2).در تمام موارد باید نوردهی به سمت بالا و تابیدن نور در مسافت های افقی زیاد اجتناب کرد( شکل 3).نورها می بایست در زمان  های خاموشی مطلق خاموش شوند یا کاهش پیدا کنند تا از نوردهی پیوسته که موجب آشفته کردن الگوی رشد طبیعی درخت می شود جلوگیری کرد.زمانی که باید درختان را در مکان هایی کاشت که نور اضافی در شب در حال حاضر موجود است ، باید از درختانی استفاده کرد که کمتر به نور حساس هستند (جدول شماره 1)

شکل 2) بهترین نوع طراحی روشنایی با بهترین انتخاب منبع نوری علاوه بر ایجاد نور شب اثرات آلودگی نور بر درختان را به حداقل می رساند

بهترین نوع طراحی روشنایی برای درختان

بهترین نوع طراحی روشنایی برای درختان

شکل 3) طراحی روشنایی ضعیف که از قاب های  ناپوشیده و نورهای موضعی رو به بالا استفاده می نماید.حتی با انتخاب مناسب نوع لامپ برای کاهش تاثیرات مستقیم بر روی درخت ، آلودگی نوری بر اثر اتلاف نور اتفاق می افتد.

طراحی روشنایی ضعیف برای درختان

طراحی روشنایی ضعیف برای درختان

آسمان زیبای شب-معماری طبیعی نور

معماری نور طراحی نورپردازی

معماری نور(طراحی نورپردازی) هنر خلق زیبایی در شب با استفاده از نور

نورپردازی،هنری نوپا:

آسمان زیبای شب-معماری طبیعی نور

آسمان زیبای شب-معماری طبیعی نور

وَلَقَدْ زَیَّنَّا السَّمَاء الدُّنْیَا بِمَصَابِیحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِّلشَّیَاطِینِ وَأَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ السَّعِیرِ.

خداوند متعال تیرگی شب را با نور ماه روشن کرد ، و  ستارگان را وسیله زیبایی آسمان شب قرار داد.این سنت خداوند است که همیشه کارایی را با زیبایی در هم می آمیزد و او بدیع السماوات و الارض است.انسان هم به عنوان تصویری از اراده الهی ، به گونه ای آفریده شده است که سعی می نماید ، علاوه بر کارایی ، زیبایی را نیز در ساخته های خود به همراه داشته باشد.

علم گرافیک و زیبایی شناسی، در رسته های مختلف به سرعت رشد کرده است و ابزارهای تجربه ، دانش و قدرت پردازی رایانه ای به کمک این علم آمده اند.در سالهای اخیر و پیرو رشد صنعت نورپردازی،عامل طراحی نورپردازی نیز بلا درنگ مطرح شده است.دیگر زمان نورپردازی های تجربی و یا استفاده های بی فکر از تکنولوژی های جدید به سر آمده است.متاسفانه در این سالهایی که بر صنعت نورپردازی گذشته است،در کشور ما آشفتگی هایی را شاهد بودیم که تنها به دلیل نبود تفکر در طراحی ها رخ داده است.این آشفتگی ها ممکن است علاوه بر اعمال و ایجاد هزینه های اضافی بر کارفرما ، در آینده تاثیرات نا مناسب بیشتری همچون عدم  رضایت کارفرما و ایجاد ناراحتی های روانی را به همراه داشته باشد.

گروه صنعتی کهربا از ابتدای فعالیت خود بر این مهم تاکید داشته است و همواره سعی کرده است در نورپردازی های خود عوامل تجربه ، دانش و طراحی را به همراه داشته باشد.استفاده از نرم افزارهای پیشرفته مخصوص این فرآیند به اضافه استفاده از تجربیات بزرگان نورپردازی جهان و دانش نورپردازی و معماری باعث شده است که این ترکیب به صورت مناسبی اثربخش باشد.

نور،عنصری در خدمت معماری:

باید متذکر شویم که در حال حاضر ، عنصر نور نیز مانند خیلی از عناصر دیگر معماری نقش مهمی در هنر معماری یک بنا ایفا می نماید.در تاریک ترین لحظات شب که نهایتا غیر از نور ماه عنصر دیگری برای نمایاندن قدرت معماری یک بنا تاثیر گزار نیست ، می توان با بهره گیری از عنصر نور ، به بنا جلوه ای متفاوت و با شکوه داد.می توان ضعف های بنا رو پوشانده و نقاط قوت آن را عیان کرد، می توان به گونه ای نورپردازی کرد که عظمت و شکوه بنا مضاعف شود.حتی می توان با نورپردازی یک عنصر منفی در بنا را به زیر کشید و یا حتی ترکیبی تازه از بنا را به تصویر کشاند.

معماری نورهمراه معماری بنا :

همانطور که ذکر کردیم ، نور به عنوان یک عنصر معماری ، می تواند تاثیر به سزایی را در معماری شب ایفا نماید.از طرفی ، طراحی نورپردازی و معماری نور یک بنا ، می بایست مطابق ضوابط و استاندارد هایی باشد که نیاز به دانش و تجربه ای فراتر از علم معماری دارد ، لذا نیاز به یک معماری نور در کنار معمار ساختمان و به موازات آن وجود دارد.به همین دلیل نیز توصیه گروه بر آن است که هر بنایی که هر کارفرمایی که نیاز به نورپردازی را برای خود مسجل می داند ، قبل از اتمام معماری بنا ، با یک مشاور نورپردازی و معمار نور مشورت نموده و نسبت به اصلاح طرح معماری بنای خود ،پیش از انجام آن، مطابق با طرح نورپردازی اقدام نماید.

طیف نور رنگی و ترکیب نورهای متفاوت

روانشناسی رنگ در معماری نور

نگاهی بر روانشناسی رنگ در معماری نور و طراحی نورپردازی

خداوند متعال که یکتا خالق هستی و مبدع کل شیء است ، جمیل است و محب الجمال ، پس هم او است که این جهان را زیبا آفرید و خلائق را به زینت رنگ زیبایی بخشید.او است که برای هر منظوری رنگی خاص گذاشت و این رنگ ها را در فطرت انسان تثبیت کرد.او است که روز را با زردی سحر آغاز می کند ،با سپیدی نیمه روز قوت می بخشد و با سرخی غروب به پایان می رساند.او است که شب را به وسیله رنگ های سرد وسیله آرامش قرار میدهد.

آری ، این الله است که فطرت بشر را به وسیله حکمت خود متحول کرده و رنگ ها را در ضمیر بشر پایدار.پس ما نیز باید مطابق فطرت خود گام برداریم ، تا همیشه و در هر حالتی سلامت و پایدار باشیم.

رنگ،شکوه،زیبایی،روان

همانطور که کفته شد ما در فطرت و ضمیر ناخودآگاه خود تصویری داریم از رنگ های طبیعت ، که این فطرت خدادادی رهنمایی ما در پیمودن مسیر درست است.ما معماران نور و طراحان نورپردازی می بایست این واقعیت های فطری را به خوبی استخراج نموده و در طراحی ها خود آن ها را لحاظ نماییم.

طیف نور رنگی و ترکیب نورهای متفاوت

طیف نور رنگی و ترکیب نورهای متفاوت

تحلیل روانشناسی رنگ های مختلف

درچند مبحث زیر به بررسی کیفی تاثیر رنگ های مختلف بر روی انسان از دید نورپردازی می پردازیم.هرچند که تحلیل مطلوب رنگ های نور نیازمند یک تحلیل آماری با جامعه آماری بسیار بزرگ است و رنگ ها باید در ترکیب با یک دیگر و به صورت خاص مورد تحلیل قرار گیرند،لیکن در تحلیلی ساده اصول ابتدایی تاثیر رنگ نور را بیان می کنیم.

طیف نور رنگی و ترکیب نورهای متفاوت

رنگ ها و ترکیب رنگ در نورپردازی و معماری نور

رنگ ها و ترکیب رنگ در نورپردازی و معماری نور

ما از کودکی با رنگ های متفاوت آشنا شدیم ، و مداد رنگی های رنگارنگ دوست دوران کودکی ما بوده اند.بسیاری از ما اصول اولیه ترکیب رنگ را به صورت تجربی فرا گرفتیم،رنگ آبی را با زرد مخلوط کرده و به رنگ سبز رسیده ایم ، یا با ترکیب قرمز و سبز رنگ قهوه ای را می ساختیم.ترکیب رنگ همیشه برای ما جالب بوده است و جذاب، و این جذابیت در نورها نیز حکم فرمایی می کند.

تفاوت ترکیب رنگ در نور و نقاشی :

طیف نور رنگی و ترکیب نورهای متفاوت

طیف نور رنگی و ترکیب نورهای متفاوت

جالب است بدانید ، بر خلاف ذهنیت پایه ما نسبت به ترکیب رنگ -که در نقاشی ما به واسطه ترکیب سه رنگ اصلی (قرمز،زرد و آبی) انجام می دادیم-  ترکیب رنگ در نور بسیار متفاوت است.سال ها قبل که نقاشی میکردم،و از ترکیب رنگ های پایه نقاشی برای ساخت رنگ بهره می بردم،بسیار جای تعجب بود وقتی که می دیدم سه رنگ سبز، آبی و قرمز بر روی تلویزیون های رنگی به عنوان رنگ های اصلی نقش بسته اند.وقتی با دقت بیشتری به صفحه لامپ کاتودی تلویزیون نگاه می کردم و این سه رنگ را می دیدم ، برای من تعجب آور بود که چگونه می توان با این سه رنگ به تمام رنگ ها دست پیدا کرد.نکته ای که من از آن غافل بودم ، این بود که در واقع اصول ترکیب رنگ در نور و نقاشی متفاوت هستند.در نقاشی نمی توان از ترکیب رنگ های سبز وقرمز به رنگ زرد دست یافت، و رنگ قهوه ای از این ترکیب حاصل می شود(به علت خاصیت فیلتری رنگدانه ها)، در صورت که در نور با ترکیب رنگ های سبز و قرمز ، رنگ زرد حاصل می شود.در نقاشی با ترکیب تمام رنگ ها به رنگ قهوه ای تیره می رسیم (به دلیل همان خاصیت فیلتری رنگ) در صورتی که از ترکیب تمام طیف رنگ های نور در نقاشی به رنگ سفید می رسیم.

در واقع نکته ای که در تحلیل رنگ نور وجود دارد ، این است که در ترکیب دو نور متفاوت ، نور ها با یک دیگر جمع می شوند ، اما در ترکیب دو رنگ متفاوت ، رنگ ها به صورت ترکیبی هم با دیگر رنگ ها جمع می شوند و هم یک دیگر را فیلتر می کنن.پس از ترکیب نور قرمز و سبز در نور ، نور زرد که رنگ مابین این دو رنگ در طیف نور است ایجاد می شود، اما در ترکیب رنگ سبز و رنگ قرمز ، رنگ زرد +رنگ سیاه حاصل می شود ، که همان رنگ زرد تضعیف شده یا قهوه ای می باشد.

رنگ نور خالص و ترکیبی :

نکته دیگر که باید در تحلیل رنگ نور متذکر شد ، این است که ما دو نوع رنگ در نور داریم ، رنگ نور خالص (مثل ارغوانی خالص و زرد خالص) ، یا رنگ نور ترکیبی (مثل ارغوانی حاصل از ترکیب نورهای آبی و قرمز ، یا زرد حاصل از ترکیب نورهای سبز و زرد).ای

یک نوع استروسکوپ ساده

یک نوع استروسکوپ ساده

ن ترکیب می تواند ناشی از چند نور به جای دو نور باشد.برای این که بتوان این دو نوع نور را از یک دیگر تشخیص داد ،می توان از یک منشور بهره برد.این همان روشی است که در به دست آوردن طیف نور یک منبع نور سفید و محاسبه مقدار CRI کاربرد دارد.به این صورت که با عبور یک طیف باریک از نور یک منبع نور از یک منشور شیشه ای و قرار دادن یک صفحه سفید در فاصله مناسب ، می توان طیف رنگ آن نور را روی صفجه سفید ملاحظه کرد.

چگونه ترکیب رنگ منابع نور را تحلیل کنیم ؟

سوالی که در این جا پیش می آید ، این است که بهترین راه و ساده ترین راه برای بدست آوردن نتیجه حاصل از یک ترکیب رنگ چیست؟حتما تا به حال با نرم افزار های گرافیکی همچون نرم افزار paint و photoshop کار کرده اید.این نرم افزار ها پالت رنگی دارند که نشان دهنده طیف کامل نور است.به هنگام انتخاب رنگی خاص در این پالت،مقداری خاص به صورت RGB در گوشه این پالت دیده می شوند.این راه مرسوم ترین و ساده ترین و در عین حال کاربردی ترین راه برای محاسبه ترکیب رنگ نور است (مثل چیزی که در مانیتور ها داریم).به این ترتیب که ما هر نور را به مقادیر تقریبی R (قرمز) ، G (سبز) و B (آبی) تجزیه می کنیم(البته این تجزیه تقریبی و قراردادی است ، چون نور های خالص به این مقادیر تجزیه نمی شوند) ، سپس مقادیر Rو G و B نور هایی که قرار هست با هم ترکیب شوند با هم جمع می کنیم ، مقدار نهایی شامل سه مقدار برای R و G و B خواهد شد ، این مقادیر را بر مقدار ماکزیموم این سه تقسیم می کنیم و در عدد 255 ضرب می کنیم ، نتیجه نهایی سه مقدار اصلاح شده برای R و G و B است.این سه مقدار را در پالت یک نرم افزار گرافیکی قرار می دهیم و رنگ حاصله را مشاهده می کنیم.

طیف های مختلف رنگ و نور در یک نرم افزار گرافیکی

طیف های مختلف رنگ و نور در یک نرم افزار گرافیکی

البته باید متذکر شویم که این روش ، روشی تقریبی است.در واقع ترکیب نور به این راحتی و صد در صد خطی نیست.برای پی بردن به این مطلب می بایست منحنی حساسیت چشم انسان به هر رنگ را ملاحظه نمایید.این منحنی در تقریبی که ما به کار می بریم یک منحنی نیمه خطی و ساده است.

اسپکتروم نور مرئی

اسپکتروم نور مرئی

منحنی حساسیت چشم انسان به طیف های مختلف نور مرئی

منحنی حساسیت چشم انسان به طیف های مختلف نور مرئی