نوشته‌ها

دمای رنگ

چگونه لامپ یا چراغ مناسب LED خریداری کنیم؟

نشریه ماهنامه امواج برتر – چگونه لامپ یا چراغ مناسب LED خریداری کنیم؟

نویسنده: “علی توانائی جبارزاده” – این روزها که بازار محصولات LED داغ شده است و یواش یواش فروغ لامپ های به اصطلاح کم مصرف یا همان فلورسنت فشرده [1]CFL نیز کم می شود، بر خلاف گذشته با انبوهی از چراغ ها و لامپ های متنوع روبرو هستیم که توسط تولید کنندگان داخلی و وارد کنندگان کالا وارد بازار فروش شده اند. حالا این وسط خریدار می ماند و انبوهی از اطلاعات علمی ضد و نقیض که فروشنده ها سعی می کنند برای فروش محصول خود به  او بقبولانند و محصول ارزان قیمت خود را خوب و یا محصول گران قیمت خود را توجیه پذیر معرفی کنند. پس برای درک بهتری از این اطلاعات و انتخاب بهتر، با ما همراه باشید :

نکته: تمام لامپ و چراغ های موسوم به COB[2] (MCOB[3]) یا [4]SMD یا Power LED  و یا OLED[5] همه از نوع LED ها هستند.

  1. انتقال دما :
چراغ LED و هیت سینک

یک نمونه هیت سینک مخصوص LED. برای برقراری اتصال بهتر بین منبع نور و هیت سینک از رابط های گرمایی استفاده می شود.منبع

شاید بگویید، انتقال دما؟ مگر رادیاتور می خواهم بخرم؟ بله! شما برای خرید یک لامپ یا چراغ LED ، نیازمند یک رادیاتور یا در واقع هیت سینک [6]مناسب و متناسب هستید! چرا؟؟؟ چون بر خلاف تکنولوژی های پیشین که گاهی گرما به کارکرد بهتر لامپ کمک می کرد، بالا رفتن دما باعث کاهش قابل توجه طول عمر محصولات LED می شود. به همین دلیل هم هست که عمده چراغ های بر پایه LED ، به صورت یک پارچه ارائه می شوند و به واقع اکثرا خود چراغ و لامپ یکی شده و تعویض و تعمیر چنین لامپی نیازمند تخصص است.

البته لامپ LED به شکل مجزا نیز وجود دارد، تولید کنندگان این لامپ ها برای جایگزینی بهتر لامپ های پیشین با انواع LED و همین طور امکان استفاده در لوستر ، لامپ های LED را تولید می کنند. در واقع این لامپ ها نوعی چراغ فشرده هستند، یعنی معمولا برخلاف لامپ های متداول قدیمی دارای هیت سینک و سنگین تر هستند. البته بماند که بعضی تولید کنندگان برای کاهش قیمت و راضی کردن مشتری به خرید محصول ، هیت سینک را کوچک و یا حذف کرده اند که این مطمئنا باعث کاهش بازده لامپ و طول عمر آن نیز خواهد شد.

 

همان طور که گفته شد ، در چراغ های LED هیت سینک قسمت اصلی چراغ است ، در ادامه هیت سینک را بیشتر توضیح خواهیم داد

چه هیت سینکی مناسب است:

در اینجا قصد نداریم با فرمول و اصطلاحات ذهن شما را مشغول کنیم.سعی می شود مسائل با تقریب خوبی به صورت عمومی تر مطرح شود.

  • قسمت های مختلف هیت سینک

    قسمت های مختلف یک هیت سینک به روایت تصویر منبع

    یک هیت سینک مانند رادیاتور شامل تعدادی پره[7] است. چون معمولا وجود یک عنصر مکانیکی در چراغ می تواند باعث سر و صدا و یا خرابی شود، در بیشتر چراغ ها از Fan استفاده نمی شود. در نتیجه باید بین پره ها ، فضای کافی برای عبور خود به خودی هوا باقی بماند. هر چه ضخامت پره ها (خصوصا در ابتدای پره)، ارتفاع و تعداد پره ها بیشتر باشد، انتقال هوا بهتر خواهد بود. همین طور هر چه ضخامت فلز یا سرامیک (به طور کلی هادی گرمایی) واسط بین منبع (منابع) نور تا این پره ها بیشتر، و فاصله آن ها تا پره ها کمتر باشد بهتر است.

  • جنس هیت سینک باید از آلومینیوم ،بعضی از انواع سرامیک، و یا یک هادی مناسب گرما باشد و معمولا انواع پلاستیکی انتقال حرارت مناسبی ندارند.
  • در مجموع تمام این ها باعث افزایش وزن بدنه و افزایش قیمت می شود، پس یکی از دلایل بالاتر بودن قیمت لامپ و چراغ های با کیفیت تر، همین وزن بیشتر هادی های گران قیمت گرما است. البته این قضیه برعکس نیست و وزن زیاد معنی کیفیت بهتر نیست چرا که بعضی اوقات طراحی اشتباه (مثلا ضخامت نامتناسب هادی در حالی که سطح تماس کافی با هوا ندارد) می تواند بدون بهبود شایسته ی کیفیت، باعث افزایش وزن شود.
  • در مجموع باید گفت، انتقال بهتر دما = عملکرد بهتر LED و بازده بالاتر انرژی در آن=طول عمر بیشتر LED
  • دمای بالا ،رفته رفته باعث کاهش کیفیت و مقدار نور می شود.

 

  1. عامل دوم، کیفیت LED :

انواع ال ای دی LED

چند نوع LED رایج در بازار [3]

چراغ های متفاوت ، محصول تولید کنندگان متفاوت، از انواع مختلف LED بهره می برند. کیفیت LED هم در کنار ساختار مناسب چراغ و یا لامپ در کیفیت آن چراغ و لامپ موثر هستند. مثلا برند های مطرح بین المللی ارجح بر برند های سطح پایین گم نام هستند. همین طور ساختار خود LED هم باعث بهبود کیفیت و طول عمر آن ها می شود. مثلا انواع SMD ریز و کم توان (مثلا 0.5 یا 0.2 وات) که در تعداد بالا بر روی بردهای وسیع قرار میگیرند، گرما را بهتر دفع می کنند و در نتیجه بازده و طول عمر بیشتر خواهند داشت. انواع COB که سایز های کوچک و توان زیادی دارند، و تمرکز نور بهتری را ارائه می دهند، نیاز به هیت سینک بهتری دارند، ولی در عوض COB های پهن تر و دارای تراکم توان کم تر، دارای تمرکز کمتر و مدیریت گرمای بهتری هستند. لامپ های COB فیلامنتی [8]که از COB  های باریک و بلند و شبیه رشته بهره می برند، کیفیت انتقال حرارت کمی دارند، ولی خوب، زیبا تر هم هستند!

نکته : کیفیت یک LED ، شامل مواردی مانند بازده نوری، و کیفیت نور می شود.

 

  1. عامل سوم، درایور[9] :
چراغ LED و درایور LED

هر چراغ/لامپ LED نیازمند راه انداز داخلی/بیرونی است.

درایور یا راه انداز کاری مشابه ترانس های قدیم دارد و هدفش تامین مشخصات الکتریکی مورد نیاز منبع نور است، درایور می تواند صرفا یک خازن و یا مقاومت ساده باشد که بسیار کم کیفیت خواهد بود، و می تواند دارای طبقات مختلف کاهش ولتاژ[10]، تثبیت جریان[11]، ایزولاسیون[12]، محافظت در مقابل ولتاژ بالا[13] و امثالهم باشد. همه این طبقات باعث بهبود کیفیت و در نتیجه افزایش قیمت می شوند. نمی توان کلی گفت، اما معمولا در یک توان یکسان، هر چه تعداد قطعات یک درایور بیشتر باشد و در نتیجه حجیم و سنگین تر باشد، کیفیت بهتری دارد. یک درایور خوب مزایای خیلی بیشتر از این ها دارد! باعث می شود کیفیت نور بهتری داشته باشید و همین طور نور کمتر پرش[14] داشته باشد. باعث می شود خطرات برق گرفتگی در خروجی کمتر باشد، باعث می شود نوسانات ولتاژ بر عمر چراغ تاثیر نگذارد، باعث می شود بهای کمتری برای انرژی بپردازید (بازده بهتری دارد و توان راکتیو کمتری مبادله می کند). البته باید گفت بعضی از مزایای درایور خوب را شرکت برق بهتر درک می کند! مثل THD[15] پایین یک درایور.

نکته : اخیرا انواع LED اصطلاحا درایور سرخود در بازار رایج شده اند ، که قیمت بسیار پایین تری از یک منبع نور به اضافه  یک راه انداز دارند، لیکن طبیعتا طول عمر و کیفیت نور کمتری هم خواهند داشت.

نکته2 : کیفیت قطعات یک درایور در قیمت و عمر آن تاثیر گذار اند، تجربه نشان داده در بیشتر لامپ ها و چراغ های مرسوم، درایور یکی از اولین قسمت هایی هست که دچار مشکل می شود و نیازمند تعویض خواهد بود.

 

  1. عامل چهارم ، کیفیت نور:

البته همان طور که گفته شد، کیفیت LED و راه انداز آن بر کیفیت نور تاثیر گذار است، اما، علاوه بر این ها  هر تولید کننده قطعه ای می تواند با  یک نوع LED ، نورهای با کیفیت مختلفی ارائه دهد که همین کیفیت بر کارایی مطلوب شما و قیمت تمام شده تاثیر کننده خواهد بود.

دمای رنگ ، دمای رنگ[16] CCT که معمولا اولین بار پس از معرفی لامپ های فلورسنت،با نام عامیانه آفتابی/مهتابی در بازار رایج شد، نشان دهنده دمای یک جسم سیاه است که در آن دما رنگ نوری مشابه لامپ/چراغ ما تولید می کند،واحد آن کلوین[17] است که به اختصار K نشان داده می شود (مثلا دمای سطح خورشید 5778 کلوین است). خوب! در محیط هایی با کاربری متفاوت، ما نورهایی با دماهای رنگ متفاوت نیاز

دمای رنگ

افزایش دمای رنگ باعث افزایش هوشیاری و کاهش ترشح ملاتونین می شود. منبع

داریم، مثلا در محیط کافی شاپ یا هر جایی که نیازمند استراحت هستیم، مانند خانه یا هتل، ترجیحا بهتر است دمای رنگ پایین تر و در اصطلاح هنری نور گرم تر باشد. حتما میگویید دمای پایین تر و نور گرم تر، بله ، در تعریف هنری رنگ گرم شامل طیف قرمز ، یا نارنجی و زرد و خانواده آن هاست و رنگ سرد شامل آبی،بنفش و امثالهم است که در واقع حس هنری را منتقل می کنید، لذا هیچ ارتباطی به دمای رنگ مورد نظر ما در نورپردازی ندارد. در LED های مشابه، دمای رنگ هر چه پایین تر باشد، نشان می دهد که LED شما نور آبی کمتری تولید می کند و در نتیجه بدن شما بتواند به خوبی ملاتونین[18] تولید کند، مغز شما شب را بهتر درک کند و از لحاظ روحی در تعادل بیشتری باشید. البته که برای محیط های کاری باید از دماهای نوری بالا بهره ببرید (غیر از زمان های استراحت) ، تا کارمندان کمتر دچار خواب آلودگی شوند (آبی بیشتر! ملاتونین کمتر!). همین طور معمولا (و نه همیشه) بهتر است برای نمایش بهتر رنگ ها، مثلا در نمایشگاه لباس، از دماهای رنگ نور پایین تری بهره برد. می توان یک رابطه هم بین رنگ های محیط و دمای رنگ برقرار کرد! محیط با رنگ های سرد (مثل آبی) ، بیشتر با دماهای رنگ نور بالا زیبا می شوند و محیط های دارای رنگ های گرم (مثل قرمز) بیشتر با دماهای رنگ نور پایین. البته همیشه یک طراح مسائل

تاثیر کیفیت نور بر رنگ

تصویری برای نشان دادن تاثیر نمود رنگ چراغ/لامپ بر کیفیت دیداری  منبع

مختلفی را در نظر می گیرد و مباحث فوق کلی مطرح شدند.

نور واقعی تر! زندگی طبیعی تر! خوب، شاید این مسئله کمتر مورد توجه قرار بگیرد، اما خوب، LED های سفید طیف طول موجی مشابه خورشید ندارند! اصلا سفید هم نیستند، ما آن ها را سفید می بینیم، در واقع ، خودشان را سفید نشان می دهند، و عموما ترکیب آبی + زرد (حاصل از نور آبی + مواد فسفرسان[19]) هستند. به همین دلیل هم انواع خاصی از LED ها تولید شدند، که هدفشان نزدیک تر کردن طیف به طیف خورشید بود، که در تصاویر می بینید، این منابع نوری ، محیط شما را شبیه به چیزی می کنند که باید زیر نور خورشید دیده می شد، پس شما حس طبیعی تری به محیط و رنگ های محیط خواهید داشت، مثلا یک چاپخانه چنین نوری نیاز دارد! دو شاخص مطرح برای شباهت نور به نور خورشید وجود دارد که به صورت درصد، کیفیت را مشخص می کنند، نمود رنگCRI[20]  یا  ، و یا واحد جدید تر و دقیق تر به نام  که کمیتی بین 0 تا 100 هستند و هر چه به صد نزدیک تر باشد نشان دهنده شباهت بیشتر نور به نور خورشید است، البته موضوع بیشتر از این ها جای شرح دارد، ولی باشد برای بعد.

نکته: معمولا با افزایش نمود رنگ بازده کاهش پیدا می کند.

رنگ های جلوه گر! نور خورشید خوب اس ، طبیعی است، بله، اما گاهی اوقات ما می خواهیم از طبیعت پیشی بگیریم…. ، اما چطور؟ بعضی از ما دوست داریم رنگ ها را رنگی تر ببینیم! یعنی چه؟ یعنی همان کاری که در بعضی دوربین های عکاسی و بعضی فیلترهای عکس نرم افزارها می کنند، رنگ ها را رنگی تر نشان می دهند،

اشباع رنگ نورپردازی

افزایش اشباع رنگ در تصویر چپ باعث بیشتر جلوه گر شدن رنگ ها شده است منبع

یعنی، کنتراست را بیشتر نشان می دهند، پس شما تفاوت بیشتری بین قرمز و سبز خواهید دید! مثلا قرمزتان قرمز تر از چیزی که هست دیده می شود، این نور ها که جدیدا بیشتر باب شده اند، محیط را فانتزی و کمی غیر واقعی می کنند، اما جان می دهند برای صحنه های نمایشی، مثلا فروشگاه های لباسی که می خواهند لباس های شان بیشتر جلوه کنند! واحد این مفهوم، شاخص گستره اشباع رنگ GAI[22] می باشد که این شاخص عددی بر حسب درصد است که هر چه بیشتر باشد اشباع بیشتر خواهد بود و اعداد بالای 100 نشان دهنده نور رنگ نما تر از نور خورشید است (100 یعنی نور خورشید).

 

  1. عامل پنجم، خیرگی:

خوب، این مورد هم بسیار مهم است، بعضی اوقات مهم تر از تمام موارد بالا! نوری که بخواهد چشم شما را آزار بدهد، نباشد بهتر است!!! مثلا بعضی چراغ های LED مناسب منزل شما نیستند، شاید کودک شما در حال بازی یا استراحت بر روی زمین، به آن نور خیره شود و چشم های حساس اش آسیب ببیند، اینجا است که اگر لامپ و چراغ LED، درست

خیرگی نورپردازی ناصحیح

یک منبع نور نامناسب باعث خیرگی، هدر رفت نور و آلودگی نوری می شود منبع

انتخاب نشود، ممکن است آزار دهنده یا حتی خطرناک باشند، پس برای محیط هایی که نیاز به آرامش است، ترجیحا از منابع نوری دارای مات کننده[23] که عمدتا منابع نوری آن هااز نوع SMD های ریز است، بهره ببرید. همین طور بعضی منابع نوری COB دارای یک مات کننده موضعی هستند که در زاویه مستقیم، صرفا خود منبع نور را می پوشاند. البته بعضی منابع نوری دارای پوشاننده[24] هایی هستند،  که باعث می شوند در زوایایی، خیرگی کم تر شود،  و به عنوان مثال در کلاس های درس کاربرد دارند، چرا که چشم دانش آموز را در دید مستقیم رو به تخته  نمی آزارند و نور را در جهت عمود بر دید پخش می کنند.

در کنار خیرگی می توان به آلودگی نوری هم اشاره کرد، که این مهم، خودش داستانی دارد طول و دراز که یک مبحث دیگر می طلبد.

  1. عامل ششم، پخش نور:

هر منبع نور ، یک سری بسته انرژی الکترومغناطیسی با نام فوتون به اطراف گسیل می کند، این بسته ها هر چه دور تر می روند بیشتر در سطح پخش می شوند و به همان اندازه کم انرژی تر می شوند. در بعضی منابع نوری ، مثل چراغ قوه ها، برای این که شدت نور در یک جهت بیشتر شود و نور به اصطلاح کمتر پرت برود، از سیستم های نوری[25] (اپتیکی) بهره می برند تا نور را در جهتی که مطلوب است روانه کنند، پس موقع خرید دقت کنید. هر چه ارتفاع سقف شما بلند تر باشد، و طول و عرض آن کمتر، باید از منابع نوری متمرکز تر بهره ببرید، همین طور اگر هدف شما روشن کردن موضعی یک موضوع است! برعکس در جایی که نیاز به نور محیطی دارید، مثلا راهرو ها یا محیط خانه، نورهای غیر متمرکز بهتر هستند. در نظر داشته باشید، بعضی منابع نور ، نوری نا متقارن دارند، مثلا چراغ های مخصوص خیابان، تا نور را بیشتر در عرض پخش کنند و خیابان را بیشتر روشن کنند. یا مثلا چراغ های مخصوصی هستند، برای روشن کردن دیواره ها یا تابلو ها

نمودار پخش نور فوتومتریک

نمودارهای پخش نور، که شدت نور در هر جهت را نشان می دهند.

که غیر متقارن هستند. پس با احتیاط انتخاب کنید.

  1. عامل هفتم، قابل تنظیم بودن چراغ :

که می تواند شامل موارد مختلفی شود، مثلا بعضی چراغ ها قابلیت چرخش و زاویه دهی دارند، بعضی قابل شید شدن هستند و می توان در بعضی زوایا جلوی نورشان را گرفت، بعضی ها قابل دیم شدن هستند، یعنی می توان شدت نور آنها را تنظیم کرد، بعضی ها قابلیت تغییر دمای رنگ نور را دارند، و در بعضی می توان زاویه نور خروجی را هم تغییر داد. البته بعضی لامپ ها و  چراغ ها می توانند بخشی از سیستم هوشمندسازی باشند و به صورت هوشمند موارد فوق را در آن ها کنترل کرد.

  1. عامل هشتم، نوع نصب:

این عامل هم بسیار مهم است. بعضی چراغ ها داخل سطح نصب می شوند که اصطلاحا توکار نامیده می شوند، چنین چراغ هایی مخصوص سقف های کاذب هستند. بعضی نیز روی سطح نصب می شوند که روکار نامیده می شوند. در نظر داشته باشید، معمولا (و نه لزوما) منابع نوری LED سقفی توکار به دلیل داشتن فضای کافی برای حرکت هوا، تبادل حرارتی بهتر و در نتیجه بازده و طول عمر بیشتری دارند. البته نصب بر روی سقف و دیوار هم مهم است. مثلا، معمولا منابع نوری دیواری، حجم زیادی از نور را به سمت سقف می زنند که باعث می شود نور کمتر به محیط بتابد. همین طور بعضی منابع نوری، مثل منابع نوری ریلی[26] نیازمند یک ساختار ویژه جهت نصب روی کار هستند که باید این مورد را نیز در نظر داشته باشید. همین طور لوستر ها، عمده لوستر ها، خصوصا آنهایی که جهت دهی نور به سمت سقف دارند، علارغم ظاهر زیباشان و زیبا نمودن محیط با روشنایی سقف، بازده نوری پایینی دارند. بعضی نور ها نیز به صورت مخفی نصب می شوند، که زیبا و اصولی هستند ، اما بازده فوق العاده کمی دارند.

  1. عامل نهم، بازده لامپ/چراغ [27](LOR):

علاوه بر بازده خود منبع نور LED ، بازده چراغ/لامپ نیز اهمیت ویژه ای دارد. چراغ ها بسته به ساختارشان بازده نوری متفاوتی دارند. معمولا هر تجهیزی که باعث مات شدن نور و یا بزتابش آن شود، بازده چراغ را پایین می آورد. همین طور تاکید بیشتر بر تمرکز نور، باعث کاهش بازده چراغ می شود. البته این کاهش بازده را نمی توان به سیستم روشنایی تعمیم داد، چون همان طور که گفته شد، گاهی اوقات برای کاهش هدر رفت نور، نیاز به تمرکز نور داریم.

  1. عامل دهم، ضمانت و خدمات پس از فروش:

ضمانت هم عامل مهمی است. دقت کنید که ضمانت در لامپ LED، لزوما به معنی تعمیر و یا تعویض چراغ و لامپ پس از سوختن آن نیست، بلکه یک ضمانت حداقلی، شامل تضمین حفظ درصدی از شدت نور اولیه نیز هست. یعنی چراغ و لامپ شما بعد از مثلا 12 ماه باید مثلا 90% نور اولیه را داشته باشد و اگراین چنین نباشد باید تعمیر/تعویض شود. ضمانتی که فاقد شرط درصد نور اولیه باشد و یا از شرکت/فروشگاه غیر معتبری باشد کم ارزش است. همین طور بهتر است زمانی برای تعمیر محصول معیوب شرط شود چرا که دیده شده بعضی تامین کننده ها ماه ها بعد چراغ/لامپ معیوب را تعمیر و ارسال می کنند.

نکته: ضمانت طولانی تر ، لزوما به معنای کیفیت بیشتر نیست، بلکه به معنای اطمینان بیشتر تامین کننده به طول عمر چراغ و یا صرفه اقتصادی تعویض/تعمیر آن است.

نکته: اعتبار ضمانت مهم تر از مدت زمان آن است. یعنی از هر منبع غیر مطمئنی، صرفا به دلیل ضمانت طولانی تر خرید نکنید. شاید آن شرکت پاسخگو نباشد و یا کیفیت پاسخگویی اش پایین باشد.

مباحث فوق بیشتر در خصوص چراغ های دارای بدنه و لامپ ها بود، و برخی منابع نوری مثل رشته های نوری و غیره را شامل نمی شد، می توانیم در فرصتی دیگری به صورت ویژه تر به این منابع نوری بپردازیم.

[1] Compact Fluorescent

[2] Chips On Board LED

[3] Multi Chips On Board LED

[4] Surface Mounted Device

[5] Organic Light Emitting Diode

[6] Heatsink

[7] Fin

[8] Filament COB

[9] LED Driver

[10] Voltage Reduction

[11] Current Regulation

[12] Isolation

[13] Over Voltage Protection

[14] Flicker

[15] Total Harmonic Distortion

[16] Correlated Color Temperature

[17] Kelvin

[18] Melatonin

[19] phosphorescent

[20] Color Rendering Index

[21] Fidelity Index. IES Tm-30-15

[22] Gamut Area Index

[23] Diffuser

[24] Shader

[25] Optical Systems

[26] TrackLight

[27] Luminaire Output Ratio

چهار نوع اصلی لامپ

row of different types of glowing light bulbs

چهار نوع اصلی لامپ مورد استفاده برای فضاهای داخلی وجود دارد : لامپ رشته ای ، هالوژن ، لامپ فلورسنت و لامپ ال ای دی . در اینجا خلاصه ای از هرکدام را بیان میکنیم .

1 . لامپ های رشته ای : لامپ های رشته ای که در آن برای تولید نور جریان الکتریکی از یک رشته می گذرد . چراغ های رشته ای به طور کلی ارزان ترین و ناکارآمد ترین نوع لامپ ها هستند . طول عمر آنها کوتاه بوده و صرفه جویی کمی در مصرف انرژی دارند .

2 . لامپ هالوژن : لامپ هالوژن یک نسخه مدرن تر از لامپ های رشته ای است که اغلب برای نیاز به روشنایی متمرکز نظیر ناحیه پرداخت در فروشگاه ها و روشنایی ویترین و … استفاده می شود اگر چه آنها نسبت به لامپ های فلورسنت و ال ای دی نا کارآمد تر هستند ولی می توانند برای برخی کاربردهای خاص مناسب باشند .

3 . لامپ فلورسنت CFL : این لامپ ها دارای هزینه متوسط و کارایی نسبتا خوب هستند . نور لامپ فلورسنت برای روشنایی عمومی کاملا استاندارد بوده و در صرفه جویی انرزی موثر است . لامپ های لوله ای شایع ترین نوع از لامپ های فلورسنت هستند . حتی نسخه های بروز شده از این لامپ ها موجودند که درصرفه جویی مصرف انرژی کارآمدتر و دارای عمر طولانی تر هستند .

4 . لامپ LED : لامپ های LED گران ترین ، کارآمد ترین و دارای طولانی ترین عمر در میان لامپ ها هستند . از همین جهت اکثر فروشگاه های خرده فروشی رو به استفاده از این لامپ ها برای بهبود مصرف انرژی خود آورده اند . برای برخی کاربردهای خاص مانند روشنایی نقطه ای ممکن است هالوژن گزینه مناسبی باشد اما به طور کلی لامپ های ال ای دی جهشی در صنعت روشنایی و نورپردازی محسوب می شوند و به یک گزینه با دوام برای کلیه نیازهای روشنایی تبدیل شده اند

لامپ ام سی او بی MCOB

MCOB LED چیست(ام سی او بی ال ای دی)؟

MCOB LED چیست(ام سی او بی ال ای دی)؟

منبع نوری (لامپ) ام سی او بی MCOB

منبع نوری (لامپ) ام سی او بی MCOB

MCOB مخفف “(multi-cups/chips on board)” به معنی چیپ (تراشه )/جام ها بر روی بورد می باشد.در فناوری سی او بی COB، تعدادی لامپ LED به صورت چیپ بر روی یک بورد و ماژول سوار می شوند ، به صورتی که زمانی که روشن شدند به صورت یک پنل روشن دیده می شوند.در فناوری ام سی او بی MCOB به جای یک بورد واحد و یک ماده فسفرسان از چند بورد یا یک برد با چند قسمت استفاده می شود که هر کدام نقش یک لامپ سی او بی را ایفا می کنند که مجموع آن ها تشکیل یک لامپ ام سی او بی MCOB با توان بالاتر را می دهد.

مزایای لامپ ام سی او بی MCOB

از مزایای لامپ های سی او بی COB گرفته بودیم ، لامپ های MCOB کم و بیش دارای مشخصات مشابه هستند الا این که در توان های پایین بهتر عمل می کنند و بازده نوری بیشتری نسبت به لامپ های سی او بی cob دارا هستند..البته باید گفت این لامپ ها به دلیل مساحت زیاد برای استفاده در سیستم های نور اسپات Spotlight و حتی نور های ریزشی Floodlight که در نورپردازی مورد استفاده قرار می گیرند مناسب نیستند.لامپ های ام سی او بی MCOB بیشتر در لامپ های کوچک همچون لامپ های A19 مورد استفاده قرار می گیرند و انتظار داشته باشید در آینده اکثر این لامپ ها از جنس ام سی او بی MCOB ساخته شوند.

انواع رایج لامپ ام سی او بی MCOB

انواع رایج لامپ ام سی او بی MCOB

چیپ ال ای اس ام دی 5630 5630 SMD LED Chip

SMD LED چیست(اس ام دی ال ای دی)؟

SMD LED چیست(اس ام دی ال ای دی)؟

SMD مخفف Surface Mounted Device می باشد که به تکنولوژی در ساخت محصولات الکترونیکی گفته می شود که برخلاف قطعات DIP برپایه لحیم کاری بدون استفاده از سوراخ بر روی بورد بنا شده است.تکنولوژی SMD در LED ال ای دی ها کاربرد فراوانی دارد ، به طوری که اکثر قطعات ال ای دی LED مورد استفاده در موارد روشنایی و نورپردازی برپایه این تکنولوژی ساخته شده اند.

مزایای تکنولوژی اس ام دی SMD برای محصولات ال ای دی LED مورد استفاده در روشنایی و نورپردازی :

همان طور که پیش از این در مبحث ال ای دی های دی آی پی DIP LED  گفته بودیم ، مشکل اصلی ال ای دی های DIP عدم امکان استفاده از هیت سینک های خارجی است.برای رفع این مشکل و در نتیجه امکان بالا بردن توان و طول عمر ال ای دی LED ها و همچنین بهبود کیفیت لحیم کاری ال ای دی LED ها ، تولید کنندگان به تولید ال ای دی LED های اس ام دی SMD روی آوردند.این ال ای دی LED ها دارای دو یا چند پایه برای لحیم کاری به اضافه یک پد مخصوص برای انتقال حرارت هستند.معمولا جنس این پد از جنس مس با کیفیت است و ال ای دی LED هایی که فاقد مس مرغوب یا فلزات مناسب تر هستند در انتقال حرارت به مشکل بر خواهند خورد و دارای طول عمر مناسب نخواهند بود.

نمایی از یک ال ای دی اس ام دی SMD LED

نمایی از یک ال ای دی اس ام دی SMD LED

چیپ های اس ام دی دارای انواع مختلف می باشند.بر خلاف تصور عموم مرد ، ال ای دی های پاور Power LED نیز به علت شیوه لحیم کاری آن ها جز دسته اس ام دی SMD ها قرار می گیرند.

ال ای دی پاور Power LED ادیسون

ال ای دی پاور Power LED ادیسون

از انواع این ال ای دی LED ها می توان به چیپ های SMD اس ام دی 5050 ، 3528 ، 5630 و غیره اشاره کرد که در ال ای دی استریپ ها Strip LED ، نواری و خطی کاربرد دارند.

چیپ ال ای اس ام دی 5630 5630 SMD LED Chip

چیپ ال ای اس ام دی 5630
5630 SMD LED Chip

از نکاتی که باید در مورد چیپ های ال ای دی اس ام دی SMD LED Chips اشاره کرد استفاده از سیم های طلایی Golden Wires در ساختار آن هاسدت ، در زیر چند تصویر نمونه را برای درک بهتر موضوع قرار می دهیم :

یک تصویر با کنتراست بالا از یک ال ای دی اس ام دی توان بالا High Power SMD LED Chip[

یک تصویر با کنتراست بالا از یک ال ای دی اس ام دی توان بالا High Power SMD LED Chip

ساختار یک پاور ال ای دی Power LED

ساختار یک پاور ال ای دی Power LED

همان طور که گفتیم در چیپ های اس ام دی از سیم طلا Golden Wire بهره برده می شود ، لذا یکی از راه های تشخیص اس ام دی SMD ها از سی او بی COB ها همین است ، چرا که سی او بی COB ها به حای سیم های طلا از بورد هایی به منظور برقراری اتصالات بهره می برند.

 

لامپ ال ای دی LED فیلیپس با سرپیچ E27

لامپ ال ای دی سفید یک وات با 450 لومن نور خروجی!

لامپ ال ای دی سفید یک وات با 450 لومن نور خروجی!

از سری مقالات اشتباهات رایج در نورپردازی و روشنایی

حدود سال 88 ، در نمایشگاه برق مشهد حاضر بودم.یک شرکت تولید کننده منابع نورپردازی و روشنایی از شهرهای مرکزی مشهد نیز غرفه ای داشت.مدتی قبل در اخبار ساعت 21 خبری را دیده بودم که این شرکت را به عنوان اولین تولید کننده لامپ های فوق کم مصرف (ال ای دی LED) معرفی کرده بود و ایران را جزو 5 کشور تولید کننده ال ای دی LED می دانست.کاغذی جلوی غرفه این شرکت توجه من را به خود جلب کرد :

لامپ ال ای دی سفید یک وات با 450 لومن نور خروجی

لامپ ال ای دی LED فیلیپس با سرپیچ E27

لامپ ال ای دی LED فیلیپس با سرپیچ E27

شاید برای خیلی از بازدید کنندگان ، آن هم در شرایطی که تازه منابع نوری ال ای دی LED به مردم معرفی شده بودند این امر باور پذیر بود ،اما واقعا اسف بار بود که یک شرکت به ظاهر متخصص و پیشرو ، که حتی اشتباها توسط اخبار ساعت 21 نیز معرفی شده بود ، چنین دروغی را به بازدید گنندگان ارائه نماید.این در شرایطی است که در شرایط ایده آل بیشترین مقدار ممکن برای بازده نور سفید 250 لومن بر وات است (منبع).این را هم در نظر بگیرید که شرایط هیچ وقت ایده آل نمی باشد و این که شرکت های مطرح تولید کننده ال ای دی LED در حال حاضر پس از گذشت چندین سال به حد 150 و 160 رسیده اند و این واقعیت که لامپ ها مقداری تلفات انرژی در ناحیه درایور و ساختار خروجی نور دارند.

لذا به بازدید کنندگان محترم این وبگاه پیشنهاد می کنم که قبل از پذیرش هر مطلب تجاری ، حتی مطالب تجاری و علمی ارائه شده در همین سایت ، نسبت به صحت آن تحقیق به عمل بیاورند.

برای این که در آینده بهتر بتوانید حق انتخاب داشته باشید ، چند اصل ابتدایی را متذکر می شوم که در اکثر مواقع صحیح و کارآمد خواهند بود.

  • به سختی بپذیرید که یک ال ای دی پاور Power LED بیشتر از 110 لومن بر وات بازده داشته باشد.تنها شرکت های معدودی با قیمت های بالا پاور ال ای دی power LED هایی با لومن بر وات بیشتر تولید می کنند.
  • تقریبا غیر ممکن است که یک لامپ کامل ال ای دی LED بتواند به شما بیشتر از 110 لومن بر وات ارائه دهد.
  • در خرید یک لامپ ال ای دی صرفا به بازده نوری دقت نکنید ، چرا که بعضی از تولید کنندگان با کاهش قدرت هیت سینک لامپ ها اقدام به کاهش قیمت و افزایش قدرت رقابت با رقبای مطرح خود می کنند و عملا نور مساوی یا بیشتری ارائه می دهند ، لیکن عمر نور این لامپ ها به صورت تاسف باری پایین تر هستند و به زودی نور آنها کاهش می یابد.
  • لامپ های گران قیمت را صرفا از تولید کننده های مطرح خریداری کنید و از خرید لامپ های گران قیمت ناشناس پرهیز کنید.
  • برای استفاده های خاص همچون موزه ها ، گالری ها و … غیر از بازده لامپ به مشخصاتی همچون مقدار نمود رنگ لامپ نیز دقت نمایید ، چرا که لامپ های با نمود رنگ بالا و مناسب جهت این موارد اکثرا دارای لومن بر وات پایین تری هستند و این لومن بر وات پایین تر نقطه ضعف به شمار نمی آید.
پروژکتور LED ال ای دی 50 وات اس ام دی SMD

پروژکتور 50 وات ال ای دی LED به اندازه یک پروژکتور 2000 وات نور داره!

پروژکتور LED ال ای دی 50 وات اس ام دی SMD

پروژکتور LED ال ای دی 50 وات اس ام دی SMD

از دسته مقالات اشتباهات رایج در نورپردازی و روشنایی

حدود سال 88 بود که با افزایش ناگهانی قیمت برق و نظارت شرکت برق بر منابع نوری مورد استفاده در فروشگاه ها، بازار سیاه محصولات روشنایی رونق گرفت.متاسفانه اکثر مردم و بسیاری از فروشندگان از دانش کافی در حوزه روشنایی و نورپردازی ، به ویژه حوزه محصولات ال ای دی LED برخوردار نبودند و این عدم آگاهی باعث سوء استفاده برخی از فروشندگان آگاه یا نا آگاه شده بود.

به عنوان مثال در همان زمان میتوانستیم در بازارهای برق و روشنایی سطح شهر عباراتی همچون “پروژکتور ال ای دی LED 50 وات معادل پروژکتور 2000 وات” را مشاهده کرد.اغلب این فروشندگان با تکیه بر خیرگی بالای لامپ ال ای دی LED و قدرت تمرکز لنز های نصب شده بر روی ال ای دی LED چشم مخاطب را به صورت مستقیم مورد آزار قرار می دادند و درکنار آن یک لامپ 2000 وات که درخشندگی کمتری دارد را به مشتری نشان می دادند.یا مثلا با تمرکز نور یک ال ای دی LED بر روی فضای محدودی از دیوار و استفاده از یک لامپ با تمرکز کم در کنار آن به مقایسه این منابع می پرداختند.

مشخصه اصلی یک منبع نور ، مقدار شار خروجی مطلوب آن منبع نور است ، و این شار خروجی  ، انتگرال و جمع مقادیر مقدار لوکس و نور خروجی در زوایای مطلوب است.لذا در یک محیط عادی یک لامپ یا پروژکتور LED ال ای دی 50 وات معادل حدودا یک لامپ متال هالید 100 وات یا یک لامپ هالوژن 500 وات شار خروجی دارد ، و این مسئله که یک لامپ ال ای دی 50 وات معادل 2000 وات پروژکتور نور داشته باشد صرفا منحصر به مصارف خاص می گردد.

لذا این که یک منبع نور بتواند یک محیط خاص (مثلا یک هدف در 10 متری) را بهتر از یک منبع نور دیگر روشن نماید دلیل بر برتری این منبع نور نیست ، چرا که همین منبع نوربه نسبت ضعیف تر ممکن است بتواند مساحت بیشتری را با همان نور روشن نماید.

لامپ التهابی شکسته

اشتباهات رایج در نورپردازی و روشنایی

لامپ التهابی شکسته

نورپردازی و مهندسی روشنایی نیز مانند هر رشته دیگری از علوم تجربی نیازمند دانش و تجربه است و اظهار نظر های بدون تخصص و یا سودجویانه در حوزه ی نورپردازی و روشنایی می تواند باعث آسیب های مادی و معنوی به مخاطب این حوزه شود.

در این دسته از مقالات به بررسی تخصصی این اشتباهات رایج و تصحیح تصورات غلط رایج در جامعه می پردازیم،امید است که بتوانیم راهنمای مخاطبان فرهیخته ی خود در راه رشد صنعت نورپردازی و روشنایی و انتخاب آگاهانه آن ها باشیم.

از اشتباهات رایج در این حوزه می توان به برآورد اشتباه بهینگی نور منابع نوری نسبت به منابع نوری پیشین ، اعلام اشتباه مقدار نور خروجی یک منبع نور ، استفاده نامناسب از رنگ ها در محیط های مختلف ، اعلام نادرست خطرات ناشی از منابع نوری مختلف اشاره کرد.

با ما همراه باشید.

یک نمونه COB LED گرد. چیپ های LED به خوبی دیده می شوند

COB LED چیست(ال ای دی سی او بی)؟

توضیحی در مورد لامپ های COB

ال ای دی COB 10 وات خطی

ال ای دی COB 10 وات خطی

COB مخفف “Chips on Board” به معنی چیپ (تراشه ) هایی بر روی بورد می باشد.در این فناوری جدید ، تعدادی لامپ LED به صورت چیپ بر روی یک بورد و ماژول سوار می شوند ، به صورتی که زمانی که روشن شدند به صورت یک پنل روشن دیده می شوند.

مزایای لامپ COB

همانطور که می دانید ال ای دی (LED) ها به عنوان یک محصول فناوری جدید دارای بازده نوری خوب و طول عمر فوق العاده ای هستند.مشکل اصلی لامپ های ال ای دی این است که در سایز کوچکی نور فوق العاده زیادی از خود منتشر می کنند و این باعث می شود که نور این منابع نوری به نسبت منابع نوری گذشته همچون لامپ های فلورسنت دارای درخشندگی بیشتری باشند که این خود باعث آزار بصری مخاطب می گردد.یک راه حل برای این مورد قرار دادن یک پوشش پخش کننده نور است ، ولی این پوشش باعث هدردهی نور می شود.

لامپ های COB این مشکلات را ندارند ، به این صورت که دیگر خود منبع نور در مساحت بیشتری نور تولید می کند و این باعث خیرگی کمتری نسبت به منابع ال ای دی دیگر می شود.در عین حال نیازی به پوشش خارجی نیز ندارد و این باعث جلوگیری از هدرهی نور می شود.

علاوه بر این ، باید گفت که تولید کنندگان ال ای دی می توانند در سایز های کوچک نوری با بازده بیشتر تولید کنند.مثلا در بهترین حالت یک منبع نور کوچک ال ای دی می تواند تا 249  لومن به ازای هر وات تولید کند (به ازای 20 میلی آمپر جریان) ، این در حالی است که یک منبع نور ال ای دی بزرگ تر نهایتا تا 161 لومن بر وات قادر (به ازای 350 میلی آمپر جریان)  به تولید نور می باشد.این کاهش بازده نور به علت سایز بزرگ تر و جریان کشی بیشتر حاصل می گردد.لذا با این شرایط لامپ های COB می توانند مجموعه ای از لامپ های ال ای دی کوچک تر باشند و این یعنی بازده نور بیشتر نسبت به منابع مشابه SMD

یک نمونه COB LED گرد. چیپ های LED به خوبی دیده می شوند

یک نمونه COB LED گرد.
چیپ های LED به خوبی دیده می شوند

نرم افزار مبدل واحدهای روشنایی معماری نور کهربا

نرم افزار مبدل واحدهای روشنایی

در لینک زیر می توانید نرم افزار مبدل واحدهای روشنایی،توسعه یافته به وسیله گروه صنعتی کهربا را دانلود کنید :

نرم افزار مبدل واحدهای روشنایی معماری نور کهربا

نرم افزار مبدل واحدهای روشنایی معماری نور کهربا

MNK-Light-Unit-Convertor-Setup

لوکس متر دیجیتال

معرفی واحدهای مورد استفاده در روشنایی و نورپردازی

معرفی واحدهای مورد استفاده در مهندسی روشنایی و نورپردازی:

در این مبحث و مباحث زیر گروه ، به معرفی و مقایسه واحد های روشنایی در سیستم بین المللی SI می پردازیم.ان شاء الله اگر مجالی باشد ، در آینده ای نزدیک مقالاتی نیز در حوزه واحدهای غیرمعمول نورپردازی و روشنایی همچون واحدهای ایمپریال نیز منتشر خواهیم کرد.

اهمیت واحدهای روشنایی در چیست؟

احتمالا اولین سوالی که در ذهن ایجاد می شود ، اهمیت واحد های روشنایی است.همانطور که می دانید ، برای هر کمیت فیزیکی ، مقداری به عنوان واحد در نظر گرفته می شود ، تا به واسطه آن بتوان به تحلیل بهتر آن کمیت پرداخت.نور نیز از این قائده مستثنی نیست.ما برای اندازه گیری ،مقایسه و تحلیل روشنایی یک محیط ، یا انجام فعالیت های مهندسی روشنایی و طراحی نورپردازی در یک محیط ، نیازمند این واحد ها هستیم.ما نیاز داریم برای بررسی سطح روشنایی یک محیط ، یا اندازه گیری بازده یک منبع نوری ،از واحدهایی استفاده کنیم ، که متناسب با این خواسته ها نیاز ما را برآورده نمایند.

واحدهای SI چه واحد هایی هستند؟

در سطح دنیا ، متناسب با ملیت ، اقوام و سلایق مختلف ، واحدهای مختلفی برای روشنایی و نورپردازی وجود دارند ، به عنوان مثال در ایران برای طول از واحد گز و در انگلستان از واحد فوت استفاده می شود.از همین رو در سراسر دنیا ، واحدهایی بین المللی به نام SI ایجاد شده اند ، که بر پایه متر ، کیلوگرم و ثانیه بنا شده اند. واحدهای روشنایی نورپردازی و روشنایی در این معیار شامل لومن ، لوکس ، کاندلا(شمع) و یک سری واحدهای مرتبط با این ها می شوند.