مصاحبه با روزنامه شهرآرا
مهندس علی توانایی به عنوان شخصی که مدتها در نورپردازی شهر فعالیت کرده و تجارب ارزندهای را در این باره دارد در باره اینکه آیا نورپردازی برای شبهای شهر یک نیاز است یا اینکه صرفا تجمل محسوب میگردد
مصاحبه با روزنامه شهرآرا در مورد نورپردازی شهری
سيماي شبانه مشهداين بار از منظري ديگر:نورجادويي كه به شب جان داد!
ايمان جوكار- وقتی لامپ برقی در سال 1879 توسط ادیسون اختراع شد بارقههای امید در چشم انسانهای از شب گریزان پدیدار شد و زمانی که لامپ نئون در سال 1920 توسط کلود فرانسوی اختراع گردید، دیگر انسان خود را حاکم بلامنازع شب میدانست. شب! این موجود شگفتانگیز که آدمی در طول تاریخ وی را رازآلود، عجیب و گاهی هولناک معرفی میکرد با این اختراعات به بردهای رام و آرام میماند که با پیشرفت علم و تکنولوژی زیباتر و دل فریبتر میشد.
این علم در کشورهای توسعه یافته و پیشرفته که بسیار زودتر از ما به اهمیتش پی برده بودند، پیشرفت کرد و تاثیرات مثبت و شگرفی را در زمینههای زیبایی شناختی و جان بخشی به ساعات مرده شهرها به همراه داشت و شاید همین تاثیرات بود که توجه ما را به این علم دیرپا در غرب و نوپا در کشورمان جلب نمود و انگیزههای بهرهگیری از آن را در ما بیشتر و بیشتر کرد، به طوریکه در سالهای اخیر شاهد اجرای پروژههای نورپردازی در شهر مشهد بودهایم. شهری که به واسطه مذهبی بودن و تکاپویش در ساعات شبانه روز چنین اقداماتی برای تلطیف روح و تزریق معنویت با نور میطلبد.
* شبهاي مشهد بايد با شبهاي شانگهاي و دبي متفاوت باشد!
مهندس محمدهادی عرفان، مدرس دانشگاه در رشته معماری كه به عنوان مدیر سابق زیباسازی شهرداری مشهد از تجربههای متعددی درباره نورپردازی شهر مشهد برخوردار است ، با اشاره به اینکه در پروژههای نورپردازی با سه محور کاری مواجه هستیم، میگوید: روشنایی خیابانها که بر عهده وزارت نیرو است، نورپردازی شهری که جنبه معماری دارد و نورپردازی موقت که به عنوان نورافشانی مطرح است فعالیتهای نورپردازی در شهر را تشکیل میدهند.
وی درباره مدیریت سیمای شبانه شهر مشهد نیز میافزاید: شهر مقدس مشهد به عنوان شهری مذهبی که هر ساله زائران بسیاری به خود جذب میکند و حضور زائران در ساعات مختلف روز طراوات خاصی را به شهر میدهد، شبهای زندهای دارد.
مهندس عرفان ادامه میدهد: نورپردازی مشهد به سبب مذهبی بودنش باید جلوهای متفاوت با سایر شهرها داشته باشد. برای مثال ما نباید آنچه در شانگهای چین و دبی به عنوان نورپردازی ارائه میگردد را به عنوان الگوی شهر مشهد قرار دهیم بلکه باید الگویی بومی برای این شهر ارائه گردد که البته در این راه به دلیل ضعف علمی و تجربه میتوان از تجربههای خارجی استفاده نمود.
مشكل ما نداشتن مدیریت یکپارچه شهری است!
وقتی صحبتمان را با رئیس گروه زیباسازی شهرداری مشهد ادامه میدهیم، وی با اشاره به اینکه فرآیند نورپردازی شهر مشهد با شناسایی محلها و بناهایی که قابلیت نورپردازی دارد، شروع میشود و با فراخوانی برای بهرهگیری از شرکتهای توانمند در عرصه نورپردازی ادامه مییابد، اظهار میدارد: پس از انتشار فراخوان، کارگروه مربوطه با توجه به فاکتورهایی همچون عناصر زیبایی شناختی و عوامل فنی، شرکت دارای صلاحیت اجرایی را برمیگزیند.
مهندس بهرنگ درّودی درباره توجه مسئولان به بحث هویتی در عرصه نورپردازی شهری نیز خاطرنشان میسازد: براساس نظرسنجیهایی که از مردم داشتیم به این نتیجه رسیدیم که رنگ سبز و آبی از رنگهای مورد توجه مردم برای شهری مذهبی به شمار میروند و بر این اساس این موضوع را در نورپردازی شهر لحاظ مینماییم.
وی در مورد مشکلاتی که در نورپردازی شهر وجود دارد و زمینه ساز روند کند پيشرفت نسبت به کشورهای توسعه یافته نظیر آلمان به عنوان بهترین کشور در عرصه نورپردازی است، اينگونه توضیح میدهد: مشکل ما در ایران، نداشتن مدیریت یکپارچه شهری است. در کشوری نظیر آلمان شرکتهای آب و برق و … زیر مجموعهای از شهرداری محسوب شده و هماهنگ خوبی بین آنها برقرار است. اما اینجا برای مثال اگر بخواهیم در یک تقاطع نورپردازی کنیم، باید تعاملات ویژهای با شرکت برق صورت پذیرد که در اطراف این نورپردازی از پروژکتورهای قوی استفاده نکنند و …
مهندس درّودی ادامه میدهد: ما تمام تلاشمان را برای تصویب طرح جامع نورپردازی انجام میدهیم اما این موضوع مستلزم داشتن مدیریت جامع شهری است که باید از سوی مسئولان بالا مرتبه کشور پیگیری گردد.
عدم توجه به هويت شهري باعث ميشود شبهاي شهرمان غربي شود!
مهندس علی توانایی به عنوان شخصی که مدتها در نورپردازی شهر فعالیت کرده و تجارب ارزندهای را در این باره دارد در باره اینکه آیا نورپردازی برای شبهای شهر یک نیاز است یا اینکه صرفا تجمل محسوب میگردد، بیان میدارد: نورپردازی در حالت کلی شامل دو مقوله میشود، روشنایی که برای هر شهر متمدنی مورد نیاز میباشد و بدون وجود آن امنیت، کارایی و حمل و نقل در شب مختل خواهد شد و نورپردازی دکوراتیو که معمولاً برای افزایش زیبایی شهر در شب و تاکیدهای معماری به کار گرفته میشود. نورپردازی دکوراتیو که مورد بحث ماست در نگاه اول جنبه تجملی دارد، اما این عامل مورد استفاده در زیباسازی نیز مانند بسیاری از عوامل دیگر باید در ایجاد هویت یک شهر متمدن به کار گرفته شود. این عامل نیز باید مانند عوامل دیگر دارای تعادل باشد و از افراط و تفریط در به کارگیری آن پرهیز شود.
وی در این باره به ذکر تجربههایی نیز میپردازد و ادامه میدهد: یکی از دوستان میگفت در سفر به یکی از کشورهای دارای فنآوری ساخت چراغهای LED (تایوان)، ملاحظه میکند که از این چراغها به ندرت استفاده میشود. از کسی علت این امر را میپرسد ، جواب میشنود که «ما به آن اندازه پولدار نیستیم که از LED» استفاده کنیم.
مهندس توانایی با اشاره به اینکه مهمترین عامل در به کارگیری نورپردازی دکوراتیو توجه به حفظ هویت شهری است، توضیح میدهد: هویت شهری عامل گم شدهای است که کشور ما بیشتر به آن نیاز دارد، عاملی که نبود یا کمبود آن باعث شده ضمیر ناخودآگاه بسیاری از ما تحت تاثیر آن دچار بیهویتی شود. به خوبی میتوان دید که در شهرهایی همچون اصفهان که بناها از هویت بیشتری برخوردار هستند، مردم نیز دارای هویت و عرق ملی بیشتری هستند و پیشرفت نیز بیشتر ملاحظه میشود. نورپردازی هم به عنوان یک عنصر معماری اساسی یا کمکی باید ایجاد کننده و تاکید کننده این عامل باشد.
این مجری پروژههای نورپردازی درباره واكنش مردم در برابر نورپردازی و برخورد با طیفهای مختلف نوری نیز میگوید: به نظر بنده عکسالعمل انسانها به نور و رنگ از ابعاد غریزی و فطری آنها سرچشمه میگیرد. بعد غریزی از آن لحاظ که انسان از لحاظ غریزی به یک سری رنگها واکنش نشان میدهد، مثلاً رنگ قرمز به صورت غریزی برانگیزاننده خشم و خونریزی است و یا رنگ آبی برانگیزاننده حس آرامش است، خداوند متعال برای القای بعضی احساسات همواره از رنگهایی خاص استفاده مینماید. اما بعد فطری انسان همیشه حقیقت طلب و به دنبال تعالی است. این بعد از وجود انسان شوقی به سمت ایجاد نور و ترکیبات متعادل از آن ایجاد میکند، من فکر میکنم سواد بصری نیز مربوط به این بعد میشود که با تفکر به دست میآید.
مهندس توانایی درباره رابطه نورپردازی و تبلیغات شهری و حکمرانی تبلیغات شهری در عرصه نورپردازی نیز حرفهای بسیاری دارد و اظهار میدارد: اینکه چه بر سر شهر آمده دلایل متفاوتی دارد. یکی از این دلایل مربوط میشود به وارداتی بودن تکنولوژیهای جدید که از آن برای خودنمایی و خودبرتر نشان دادن استفاده شده است. متاسفانه زمانی که ما یک تکنولوژی جدید را وارد میکنيم، به نوعی افراط دچار میشویم، چه در مقدار استفاده و چه در نوع استفاده از آن، در صورتی که میبینیم بسیاری از کشورهای دارای این فنآوریها به این حجم و پیچیدگی از آن استفاده نمیکنند.
وی ادامه میدهد: دلیل دیگر هم همان نبود هویت است که باعث میشود بدون تفکر از طرحها و رنگهای مورد استفاده در بعضی شهرهای غربی استفاده کنیم و شهر ما گاهي شبیه شهرهایی چون لسآنجلس شود.
این کارشناس نورپردازی علت دیگری را نیز برمیشمارد و میگوید: علت دیگر هم بها ندادن بسیاری از مردم و بعضی از مسئولان به عامل طراحی است که شاهد هستیم کمتر کسی حاضر است برای چنین مسائلی وقت و هزینه صرف نماید. از طرفی نبود یک سری معیارهای مدون و یکسری حدود برای این قضایا خود مزید علت میشود.
وی درباره مقایسه کشورمان در عرصه نورپردازی با کشورهای پیشگامی همچون کشور آلمان نیز بیان میدارد: آلمان به عنوان قطب روشنایی و نورپردازی دنیا، با در اختیار داشتن شرکتهای تولید کننده بزرگی همچون اسرام و فیلیپس در جایگاه بالایی از لحاظ فنی قرار دارد. کشورهایی مانند آلمان با استفاده از تکنولوژی روز و پرهیز از افراط و تفریط سعی میکنند متناسب با شرایط، نورپردازیهای زیبا و موثری را ایجاد نمایند. در کشورهای پیشرفته مسابقات زیادی در حوزه نورپردازی برگزار میگردد و جوایز معتبری به برندگان اعطا میگردد. در این کشورها شاهد شرکتهایی هستیم که باوجود دارا بودن تعداد زیادی از نیروهای متخصص، صرفاً بر روی طراحی نور تمرکز دارند و طراحی نور به عنوان یک فعالیت اقتصادی مورد توجه قرار گرفته است. از این رو میبینیم فنآوری در خدمت طراحی است ، نه طراحی در خدمت فنآوری.
نورپردازی فقط نورانی کردن و بازی با نور نیست!
نورپردازی و سیمای شبانه شهر فقط به ساختمانها محدود نمیشود و بخشی از آن متوجه المانهای هنری موجود در شهر است. المانهایی که گاهی با نور تزئین میشود و گاهی بدون نور معنا و مفهومی ندارند. برای آگاه شدن از وضعیت نورپردازی المانهای شهر، گفتگویی با احسان مهدوی، یکی از اعضای شورای گرافیکی شهر داریم.
وی درباره اقدمات اخیر صورت پذیرفته میگوید: تا سال گذشته مدیریت هنری شهرداری مشهد باوجود ایدههای فراوانی که وجود داشت اجازه ورود به نورپردازی را نداشت اما امسال خوشبختانه با اعتمادی که شهردار محترم به این مدیریت دارد این اجازه به مدیریت هنری شهرداری مشهد داده شده که کار نورپردازی المانهای هنری را بر عهده گیرد.
احسان مهدوی با اشاره به اینکه در حال حاضر نور در دنیا مد روز است و هنر شهری توجه زیادی به این موضوع دارد، میافزاید: سال آینده به دلیل اقدامات صورت گرفته سال و افزایش دایره اختیارات مدیریت هنری، سال خوبی در این عرصه خواهد بود و از آنجا که توجه به نورپردازی در دنیا بیش از گذشته است باید کارهای ویژهای انجام دهیم.
مهدوی در مثالی به ریسه بندیهایی که با کمک کارشناسان طراحی صنعتی به گونهای متفاوت شهر را میآرایند، اشاره کرده و ميگويد: امیدواریم این طرحها در عمل نیز قابلیت خوبی داشته باشند.
این عضو شورای گرافیک شهرداری مشهد با اشاره به اینکه مقصود از نورپردازی، فقط نورانی کردن و بازی با نور نیست، خاطرنشان ميسازد: نور میتواند به صورت کارهای ویدئویی در سطح شهر کار شود. گاهی نور به عنوان یک مکمل مورد نظر است و یک حجم را به گونهای کامل میکند اما در قسمتهایی نور نقش اصلی را بازی کرده و به خودی خود ممکن است در طول روز هیچ نقشی نداشته باشد.
وی درباره فاصله ایران با کشورهای پیشگام در این عرصه نیز بیان میدارد: نورپردازی در کشور ما با فاصله زیادی نسبت به کشورهایی همچون آلمان، چین و حتی سنگاپور حرکت میکند. این فاصله زیاد ما دلایل متعددی دارد. یکی از دلایل آن هم، نداشتن تیمهای اجرایی قوی در این عرصه است. ما در زمینه نورپردازی نیازمند مهندسان برق و الکترونیک و هنرمندان فعال میباشیم.
مهدوی کمبود دستگاههای نورپردازی را نیز یکی از دلایل این عقب ماندن از صنعت نورپردازی دنیا عنوان کرده و ميافزايد: به دلیل نبودن مشتری برای نورپردازی و ناشناخته بودن آن در جامعه، تمایلی برای وارد کردن دستگاههای مخصوص این کار وجود ندارد و اگرچه این دستگاهها هزینه خیلی بالایی ندارند اما وارد مملکت نمیشوند، به طوری که حتی در تهران هم این تکنولوژی آنطور که باید دیده نمیشود چه برسد به مشهد.
احسان مهدوی هزینههای مصرف برق را نیز به عنوان یکی از موانع پیشرفت در عرصه نورپردازی عنوان کرده و تصریح ميكند: هزینه برق نیز یکی از فاکتورهای مهم در حرکت کند نورپردازی شهر است.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.